Ateşkes, başta Pakistan olmak üzere çeşitli ülkelerin yoğun uluslararası temas ve arabuluculuk girişimleri sonucunda sağlandı. Başta bölge ülkeleri ve uluslararası aktörlerin çağrıları sonrası taraflar, çatışmaların daha geniş bir savaşa dönüşmesini engellemek amacıyla operasyonları durdurma kararı aldı.
Trump: İran’a yönelik saldırıları iki haftalığına durdurmayı kabul ettim
ABD Başkanı Donald Trump, dün Truth Social hesabından yaptığı açıklamada Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif ve Mareşal Asim Munir ile yaptıkları görüşmelerin ardından Hürmüz Boğazı’nın açılması şartıyla İran’a yönelik saldırıları iki haftalığına askıya almayı kabul ettiğini açıkladı.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nden de ateşkesi kabul ettiğine dair açıklama geldi. Konsey, ateşkesi kabul etmiş olsalar da açıklamalarında, “Bu durum savaşın bittiği anlamına gelmez. Ellerimiz tetikte kalmaya devam ediyor. Düşmanın en küçük hatası tam güçle karşılık bulacaktır” ifadelerini kullandı.
Ateşkesin kapsamı
İlk bilgilere göre ateşkes Tarafların doğrudan askerî saldırıları durdurmasını, bölgedeki üs ve tesislere yönelik operasyonların askıya alınmasını, gerilimi artıracak yeni hamlelerden kaçınılmasını içeriyor.
Ancak ateşkesin geçici ve kırılgan olduğu, sahadaki gelişmelere bağlı olarak yeniden ihlal edilebileceği belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçişler İran ordusu ile koordineli yapılacak
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nin yaptığı açıklamada, “Pakistan’da yapılacak müzakerelerin 15 gün içinde sonuçlandırılmasını ve sahadaki zaferin siyasi alanda da tescillenmesini hedefliyoruz” denilirken, anlaşmayı İran’ın yeni lideri Mücteba Hamaney’in de onayladığı belirtildi. İran Dışişleri Bakanı Arakçi, 15 gün boyunca Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişlerin, İran ordusu ile koordineli bir şekilde olacağını açıkladı.
İki taraf arasındaki müzakerelerin 10 Nisan’da İslamabad’da başlaması beklenirken, İran’ın yaptırımların kaldırılması ve uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesi gibi taleplerinin bulunduğu 10 maddelik bir teklif ortaya çıktı. Trump, söz konusu teklife de “uygulanabilir bir temel” dedi.
Pezeşkiyan: İran’ın görüşleri ateşkes için temel ilkeler olarak kabul edildi
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile yapılan ateşkesin “İran’ın görüşlerinin temel ilkeler olarak kabul edildiği” bir ateşkes olduğunu söyledi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile varılan ve İsrail’i de kapsayan geçici ateşkes anlaşmasına dair açıklama yaptı. Pezeşkiyan, X sanal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, şunları kaydetti:
“İran’ın görüşlerinin temel ilkeler olarak kabul edildiği ateşkes, büyük şehit liderimiz Hamaney’in kanının meyvesi ve tüm halkın sahnede varlığının bir başarısıdır. Bugün de aynı şekilde diplomasi meydanında, savunma meydanında sokakta ve hizmet ulaştırmada yan yana durmaya devam edeceğiz.”
İran’ın 10 maddelik teklifi
İran’ın anlaşma için sunduğu uranyumun zenginleştirilmesinin kabul edilmesi ve BM’nin kararlarının sonlandırılması gibi maddelerin yer aldığı teklif şu şekilde:
* ABD’nin ilkesel olarak saldırmazlık garantisi vermesi,
* Hürmüz Boğazı’ndan geçişin, İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde kontrollü şekilde yapılması,
* Uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesi,
* İran’a tüm yaptırımların kaldırılması,
* İran’a yönelik birincil yaptırımların kaldırılması,
* BM Güvenlik Konseyi kararlarının sona erdirilmesi,
* Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının sona erdirilmesi,
* İran’a verilen zararların hesaplamalara göre tamamen tazmin edilmesi ve dondurulmuş tüm İran varlıklarının serbest bırakılması,
* ABD savaş güçlerinin bölgedeki tüm üs ve konuşlanma noktalarından çekilmesi,
* Lübnan dahil tüm cephelerde müttefik gruplara karşı savaşın sona ermesi.
Ateşkeste Lübnan belirsizliği
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de, sanal medya hesabından yaptığı açıklamada, İsrail ve ABD’nin Lübnan başta olmak üzere çatışmaları kapsayan ateşkesi kabul ettiklerini duyurarak tarafları 10 Nisan’da İslamabad’a davet ettiğini belirtti.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise, ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını açıklayarak ateşkesin kabul edilmesinin Hürmüz Boğazı’nın açılması şartıyla kabul edildiğini kaydetti. Netanyahu, “İran’ın nükleer silaha sahip olmamasının yanı sıra İsrail, ABD, Körfez ve dünya ülkelerini füzelerle tehdit etmemesi yönünde ABD’nin sarf ettiği çabaları desteklediklerini” belirtti.