Artvin’in Arhavi İlçesi’nde 11 bin bitki türü ile Türkiye’nin en zengin biyolojik çeşitlilik gösteren havzası özelliğini taşıyan ve 3 yıldır yapımı süren Kavak Hidroelektrik Santral projesine karşı mücadele verilen Kamilet Vadisi’nde, yapımı planlanan hidroelektrik santral sayısı Orta Hes Projesi’yle 2’ye çıktı.
Artvin’in Arhavi İlçesi’nde 11 bin bitki türü ile Türkiye’nin en zengin biyolojik çeşitlilik gösteren havzası özelliğini taşıyan ve 3 yıldır yapımı süren Kavak Hidroelektrik Santral projesine karşı mücadele verilen Kamilet Vadisi’nde, yapımı planlanan hidroelektrik santral sayısı Orta Hes Projesi’yle 2'ye çıktı.
Birinci HES: Kavak HES Projesi
Kavak Hidroelektrik Santrali’ne (HES) için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çevresel etki değerlendirme (ÇED) olumlu raporu ilk olarak 2012 yılında verildi. HES’in faaliyete girmesi durumunda Kapistre deresinin tamamen kuruyacağını savunan bölge halkı Rize İdare Mahkemesi’ne başvurmuş, mahkeme bilirkişiden can suyu ile ilgili ek inceleme istemişti. İncelemeler sonucunda hazırlanan bilirkişi raporu Rize İdare Mahkemesine iletildi. Mahkeme, ÇED olumlu kararını Eylül 2014 yılında iptal etti.
ÇED iptal kararına itiraz eden firma ise temyiz için Danıştay 14. Dairesi’ne başvurdu. Ancak temyiz sürecin uzaması üzerine firma Kavak HES projesi için ikici defa ÇED süreci başlattı. Şehir içine yapılması istenen HES projesi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Mart 2015’te ikinci kez ÇED olumlu raporu verildi. HES Projesine verilen ikinci ÇED olumlu raporuna da itiraz eden bölge halkı iptal istemiyle Rize İdare Mahkemesi’ne bir kez daha dava açtı. Mahkeme Temmuz 2015 tarihinde ikinci ÇED olumlu raporunu da iptal etti.
Firma üçüncü kez ÇED olumlu raporu almak için girişimlerde bulunduğu sırada Danıştay Rize İdare Mahkemesi tarafından iptal edilen 1. ÇED olumlu raporu hakkında bozma kararı verdi.
Firma ilk ÇED olumlu raporuyla ilgili Danıştay’ın bozma kararını gerekçe göstererek HES yapımına başlayınca Arhavi halkı dün Arhavi Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurarak firma hakkında suç duyurusunda bulundu. Suç duyurusu dilekçesinde Kavak HES inşaatıyla ilgili şu ifadeler kullanıldı: “Bu proje ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilen ÇED Olumlu kararları Rize İdare Mahkemesi tarafından değişik kararlar ile iptal edilmiş bulunmaktadır. Firma ÇED Olumlu kararını iptal eden ilk derece mahkemesinin kararının Danıştay tarafından bozulmasını gerekçe yaparak çalışmalara başlamış bulunmaktadır. Oysa 2012 yılında verilen ÇED olumlu kararı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 16.03.2015 tarih 3830 sayılı kararı ile 2. Kere verilen ÇED Olumlu Kararı ile yürülükten kaldırılmış ve hukuken artık yok hükmünde olan bir karardır. Bugün itibari ile Artvin İl Çevre Müdürülüğü’nün inşaat alanına koyduğu mühürü kaldıran bir kararı bulunmamaktadır.”
Mahkemelerin ÇED’lerle ilgili iptal kararı verdikten sonra Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından aynı HES’ler için yeniden ÇED süreci başlatılmasının yanlış olduğunu söyleyen avukat Yakup Okumuşoğlu sözlerine şu şekilde devam etti: “Kavak HES için verilen ilk ÇED kararı zaten ikinci ÇED’le revize edildi. Dolayısıyla ilk ÇED’in hükmü yoktur. Firma ikinci ÇED’i aldıktan sonra birinci ÇED’e göre çalışma yürütemez. Firma sadece ikinci ÇED’i esas alarak çalışma yapabilir. Ancak ikinci ÇED de mahkeme tarafından iptal edildi. Bu durumda firmanın dayanaksız olan çalışmasının hukuka uygun olmadığı ve suç kapsamında olduğu gerekçesiyle savcılığa başvurduk. Bu faaliyeti durdurmayan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı hakkında da gerekli hukuki girişimleri yapacağız. Mahkemelerin verdiği her ÇED iptal kararından sonra bakanlık HES’ler için yeni ÇED’ler vererek bir hukuk garabeti yaratıyor. Hukuk ve mahkeme kararları kevgire döndü. Biz bu garabetin içinde adalet hukuk arıyoruz.”
İkinci HES: Orta HES Projesi
'Orta HES' adı verilen yeni proje için hazırlanan imar izni, Artvin İl Genel Meclisi tarafından AK Partili üyelerin oy çokluğu ile onaylandı. Çevreciler, yol olmayan bölgede sondaj yapılmadan hazırlanan jeolojik etüt raporu ile HES yapılarına imar izni için onay verilerek hukuk ve mevzuatın çiğnediği gerekçesiyle suç duyurusuna hazırlanıyor.
Kamilet Vadisi’nde MNG Holding tarafından yapımı planlanan ve Orta HES adı verilen proje için Artvin İl Genel Meclisi, yasanın şart koştuğu sondaj çalışması yapılmadan hazırlanan jeolojik etüt raporu ile projenin regülatör ve ana yapılarına imar izni için onay verdi. Arhavi ilçesinde daha önce, ‘Kamilet’e HES istemiyoruz’ başlıklı ortak deklarasyonda imzası bulunan AK Parti Arhavi İl Genel Meclis üyesi Hakkı Aytolan da imar izni için onay veren isimler arasında yer aldı.
Kamilet Vadisi’nde Hes’e izin vermeyeceğiz!
Bu gelişme çevrecilerin tepkisine neden oldu. Arhavi Doğa Koruma Platformu’ndan yapılan açıklamada, yolu olmayan proje için yasanın şart koştuğu sondaj çalışmasının yapılamamasına rağmen Orta HES'in regülatör ve ana yapılarının imar planının Artvin İl Genel Meclisi’nin AK Partili üyeleri tarafından grup kararı olarak onaylandığı belirtildi. Görevini kötüye kullananlar için dava açılacağı ve hukukun sonuna kadar işleteceğinin vurgulandığı açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Kamilet, Arhavi halkının turizm geleceğidir. Yaklaşık 11 bin bitki türü bulunmakta. Burada yetişen bitki türlerinin yüzde 40’ı tıbbi bitki özelliği taşıyor. Kamilet, yaban hayat zenginliği bakımından da Türkiye’nin en çok çeşit barındıran bölgelerinden biri. Ayı popülasyonunun da en çok görüldüğü yerlerden biri. Şelaleleri ve balta girmemiş ormanı, endemik bitki örtüsü ve nesli tükenmekte olan yaban hayvanlarının bulunduğu el değmemiş bu cennette bal da halkın en önemli gelir kaynağı. Kamilet’te HES’e asla geçit vermeyeceğiz’’