ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na (IEEPA) dayanarak uygulamaya koyduğu kapsamlı gümrük tarifelerini iptal etti.
Yüksek Mahkeme, Trump’ın vergi kararlarına dayanak olarak gösterdiği 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) kendisine böyle bir yetki vermediğine hükmetti. Altı yargıç, Anayasa’ya göre vergi koyma yetkisinin ‘çok açık bir şekilde’ Kongre’ye ait olduğuna dikkat çekti.
Başyargıç John Roberts, karar yazısında “Kurucu Babalar, vergilendirme yetkisinin hiçbir bölümünü yürütme erkine vermemiştir” dedi. Roberts, Yüksek Mahkeme’nin daha önceki bir içtihadına gönderme yaparak, “Başkan Kongre tarafından kendisine açık yetki verildiğini göstermek zorundadır. Bunu yapamamıştır” ifadelerini kullandı.
Trump, Şubat 2025’te Çin, Meksika ve Kanada’dan gelen ürünlere vergi koymak için bu yasayı kullanmış, söz konusu ülkelerden ABD’ye uyuşturucu kaçakçılığı olduğunu ve bunun ‘acil durum’ teşkil ettiğini savunmuştu. Nisan 2025’te ise ABD’nin dış ticaret açığından ‘olağanüstü ve alışılmadık bir tehdit’ diye bahsederek neredeyse tüm dünyadan ithal edilen ürünlere yüzde 10 ile yüzde 50 arasında değişen ek vergiler getirmişti. Ayrıca daha sonra kimi ülkeleri yeni gümrük vergileri koymakla veya tarifeleri yükseltmekle de tehdit etmişti.
Trump’ın keyfi gümrük tarifeleri ve onlara karşı yapılan misillemeler ABD’nin hem ihracatını hem de özellikle teknoloji ürünleri için gerekli hammadde ve parça ithalatını etkileyerek pek çok şirketi altüst etmiş, iş yerlerinin kapanmasına yol açmıştı. Tarifelerden ötürü işleri bozulan şirketlerle çoğu Demokratların yönetiminde olan 12 eyaletin yaptığı hukuki başvurular sonucu açılan davada alt mahkemenin Trump aleyhine verdiği karar böylelikle Yüksek Mahkeme tarafından da onaylanmış oldu.
Hükümet, 14 Aralık’tan bu yana tahsil edilen gümrük tarife gelirlerine ilişkin güncel veri paylaşmadı. ABD Kongresi’nin Bütçe Ofisi ise mevcut tüm tarifelerin yürürlükte kalması halinde, yıllık yaklaşık 300 milyar dolarlık gelir öngörüyordu. Şimdi gümrük vergilerindeki artıştan sağlanan tutarın Mahkeme kararı doğrultusunda iade edilmesi gerekebileceği belirtiliyor. Buna karşılık Trump’ın da çeşitli ülkelere karşı gümrük vergilerini sürdürmek için başka yasal düzenlemeleri dayanak gösterme ihtimali var.