Türkiye 1 Kasım seçimlerine ölüm ve şiddetin gölgesinde hazırlanırken sorulan en önemli sorulardan biri erken seçim sonuçlarının meclis aritmetiğini ne oranda değiştirebileceği. Bazı seçim bölgelerindeki ufak oy değişimleri partilerin çıkaracakları milletvekili sayıları üzerinde ciddi etkiye sahip.
7 Haziran seçim sonuçlarından yola çıkarak seçim simülasyonlarıyla hangi seçim bölgelerinin hangi partiler için kritik öneme sahip olduğuna dair Türkiye Araştırmaları Enstitüsü’nden (RIT) Onur Altındağ ve Bert M. Azizoğlu’nun bulgularını paylaşıyoruz. Bulgular özellikle Karadeniz bölgesinde en ufak oy değişimlerinin bile AKP ve MHP’nin milletvekili sayılarını önemli bir biçimde etkileyeceğini gösteriyor. Bu rekabetin son dönemde iki parti arasındaki milliyetçilik yarışının da arka planını teşkil ediyor.
Öncelikle 7 Haziran seçimlerindeki katılım oranlarının ve toplam oy sayılarının değişmediğini varsayılıyor. Her seçim bölgesi için, partilerin oy sayılarındaki marjinal artış ya da azalışın hangi seviyeye ulaştığında milletvekili sayısını değiştirdiği tespit ediliyor. Katılım oranı sabit olduğu için, simülasyonda her partiye eklenen marjinal oy diğer partilerden geçiş yapmak durumunda.
Oy geçişleriyle ilgili iki basit varsayımda bulunuluyor:
1. AKP-CHP ve MHP-HDP arasında oy geçişi yok.
2. Diğer partiler arasındaki oy geçişleri ise partilerin o seçim bölgesinde ne kadar güçlü olduğu ile doğru orantılı. Örneğin, Van’da AKP’nin bir milletvekili var. Bir tane daha çıkarabilmesi için en az 3800 oya ihtiyacı var. Van’da HDP çok güçlü olduğu için, 3800 oyun büyük çoğunluğunun HDP’den AKP’ye geçmesi halinde AKP’nin ikinci milletvekilini çıkaracağını öngörülüyor.
Risk haritalarında göze çarpan ilk bulgu CHP ve MHP’nin Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun büyük çoğunluğunda diğer diğer iki partiyle herhangi bir rekabet içerisinde olmayışı. Karadeniz’de AKP ve MHP arasında kıyasıya bir çekişme söz konusu. Ege Bölge’sinde Aydın ve MHP-AKP yarışının olduğu Balıkesir dışında milletvekili dağılımlarında bir farklılık oluşmasını beklemiyoruz. İstanbul 3. bölgede AKP’nin milletvekili sayısını artırması muhtemel. Ankara ikinci bölgede ise hem CHP hem de AKP’nin MHP karşısında bir milletvekili kaybetme şansı yüksek. İç Anadolu’da ve Akdeniz’de Burdur ve Sivas dışında ciddi bir rekabet görülmüyor. Marmara bölgesinde milletvekili dağılımının değişmesi en muhtemel şehirler İstanbul ile birlikte İzmit ve Kırklareli. Bu bölgede en büyük çekişme yine AKP ve MHP arasında.
7 Haziran seçimleri AKP’nin mecliste mutlak çoğunluğu kaybetmesine sebep oldu. Bu birinci derecede HDP’nin 12 Eylül döneminin mirası yüzde 10 barajını aşmasıyla gerçekleşti. AKP’nin buna cevabı milliyetçi söylem ve güvenlikçi politikalara yönelmek oldu. Seçim simülasyonları bu politik tercihin MHP ile yaşanan yerel rekabetle yakından ilintili olduğunu gösteriyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da HDP karşısında yaşanan hezimetin kısa süre içerisinde tekrar yapılacak bir seçimde geriye çevrilmesi olası değildi. MHP’ye kaptırılan milletvekillerinin ise stratejik bir seçim kampanyası ile geri kazanılması mümkün görülmüşe benziyor.
Daha fazla bilgi için RIT Türkiye web sitesini ziyaret edebilirsiniz.
Öte yandan Türkiye’de seçimlerde kullanılan D’Hont Metodun’unun detaylarını öğrenmek için Naci Mocan’ın blog yazısı okunabilir.