Türkiye, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’na iki milyon çocuk işçi ile girdi. Çocuk istismarıyla ilgili dava sayısı son on yılda üç kat artarken 483 bin kız çocuğu devlet izniyle evlendirildi.
Türkiye’de çocuklara yönelik hak ihlalleri çarpıcı boyutlara ulaştı. Eğitim Sen’in 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı için hazırladığı “Çocuklarımız ve Gerçekler Raporu” AKP iktidarları döneminde başta eğitim olma üzere birçok alanda çocukların yaşadığı sorunları gözler önüne serdi.
BirGün’den Mustafa Mert Bildircin’in haberine göre, örgün ve yükseköğretimdeki cinsiyet farkının yüksek olduğuna dikkati çeken raporda, “Kadınların net okullaşma oranları açık öğretim hariç tüm düzeylerde erkeklerden geri durumdadır” denildi. Açık öğretime devam eden ortaöğretim öğrencileri içerisinde kız öğrencilerin oranının yüzde 62’ye yükseldiği vurgulandı. Türkiye’de çocuk istismarıyla ilgili dava sayısının son 10 yılda üç kat arttığı, çocukların yoksulluk oranının ise yüzde 25’e ulaştığı belirtildi. Çocuk işçi sayısının 2018 itibarıyla 2 milyona yaklaştığı bildirildi.
Müfredat 176 kere yenilendi
Rapora göre, ilkokul ve ortaokullarda 17, liselerde 42, İmam hatip liselerinde 10 defa müfredat değişti. Sınıflar esas alındığında ise eğitim müfredatında 176 kere “güncelleme” yapıldı. AKP döneminde imam hatiplerde öğrenim gören öğrenci sayısı dört kat arttı. İmam hatip liselerinin sayısı 2002’de 450 iken bu sayı 2017’de bin 408 olarak gerçekleşti. “Din öğretimi” adı altında eğitim gören kız öğrenci sayısı 2017 yılında yüzde 56’ya yükseldi. Açık öğretim imam hatip liselerinde okuyan kız öğrenci sayısı yüzde 64’e ulaştı. Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) verileri göre, çocuk yaşta evlendirilmeye zorlandığı için eğitimine devam edemeyen öğrencilerin yüzde 97’si kız öğrenciler oldu.
1 milyon öğrenci cemaatlerin elinde
Dini vakıf ve cemaatlerin AKP iktidarlarında eğitimde artan ekinlikleri MEB’in verilerine de yansıdı. Verilere göre, Türkiye’deki 10 bin 53 eğitim kurumunun 3’te 1’i cemaatlere bağlı faaliyet gösterdi. Üniversiteliler hariç, cemaatin okul ve yurtlarındaki öğrenci sayısı 210 bine yaklaştı. Tarikatlara bağlı yurtların kapasitesinin 380 bin olduğu, bu yurtlarda kalan öğrenci sayısının 224 bin olduğu öğrenildi.
Çocuk istismarı 10 kat arttı
Türkiye’de çocuk istismarı da son 10 yılda korkunç boyutlara ulaştı. Adalet Bakanlığı’nın verilerine göre, çocuk istismarıyla ilgili dava sayısı, son 10 yılda üç kat arttı. Son 10 yılda 482 bin 908 kız çocuğu devletin izniyle evlendirildi. Son altı yılda 142 bin 298 çocuk “anne” oldu ve bu çocukların büyük kısmı dini nikâh ile evlendirildi. Çocuğun cinsel istismarında Türkiye dünya listesinde 3’üncü sıraya yerleşti. Veriler göz önüne alındığında her altı erkek çocuktan biri cinsel istismara maruz kaldı. Bu çocukların yüzde 70’i 18 yaş altındayken istismara uğrayan 11 yaşından küçük çocukların oranı, yüzde 70 oldu. AKP’nin iktidarda olduğu 2002’den bu yana 18 yaşın altında 440 bin çocuk doğum yaptı. 15 yaşın altında cinsel istismara uğrayarak doğum yapan çocuk sayısı ise 15 bin 937 olarak kayıtlara geçti.
2 milyon çocuk işçi
Çocuk işçi sayısı 2018 itibarıyla 2 milyona yaklaştı. 2012’de 601 bin olan 15-17 yaş arası çocuk işçi sayısı, 2016 yılına gelindiğinde 709 bine ulaştı. Çalışan her 10 çocuktan 8’inin kayıt dışı olduğu bildirildi. TÜİK’in 2016 yılı verilerine göre çocuk işçilerin yüzde 78’i kayıt dışı çalıştı. 2018 yılında yaşları 15,16 ve 17 olan üç çocuk çalışırken hayatını kaybetti. Mesleki eğitim alan ve özellikle turizm sektöründe çalıştırılan stajyerler, resmi kayıtlara “çocuk işçi” olarak geçmedi.
Sığınmacılar eğitim alamadı
İç savaş nedeniyle ülkelerini terk ederek Türkiye’ye yerleşen okul çağındaki Suriyeli sığınmacıların sayısı 850 bine ulaştı. MEB’in 2017 tahminlerine göre, 490 binden fazla Suriyeli çocuk ülkenin çeşitli yerlerindeki okullara kayıtlı durumda iken buna karşın 380 bin çocuk okula gidemedi.
***
‘Şüpheli’ çocuk ölümleri
Resmi verilere göre, 2009 yılından 2017’ye kadar yaşları 18 ile 21 arasında değişen 68 çocuk ve genç yaşamını yitirdi. Bu ölümler kayıtlara, “şüpheli ölüm” olarak geçti. İHD, son üç yılda çocuklarla ilgili 18 işkence başvurusu yapıldığını açıkladı. Çocuk tutuklu ve hükümlülere kötü muamele ve işkence iddialarıyla ilgili 2015 yılında dört, 2016 yılında dört, 2017 yılında ise 10 başvuru yapıldığı kaydedildi. Adalet Bakanlığı’nın son açıkladığı istatistiklerde yaklaşık 700 çocuğun anneleriyle birlikte cezaevinde olduğu belirtildi. Darbe girişiminin ardından ilan edilen OHAL döneminde 16 çocuğun hayatını kaybetmesiyle sonlanan 18 zırhlı araç olayı yaşandı. 2008’den bu yana zırhlı araç çarpması sonucu en az 19 çocuk ölürken 12 çocuk da ağır yaralandı.