(ANF)
Suriye’de yönetim el değiştirdikten sonra Colani rejimi, Beşar Esad dönemine ait uluslararası anlaşmaları feshederek rotasını Körfez ve Batı sermayesine kırdı. Özellikle ABD’nin Sezar Yasası yaptırımlarını kaldırmasıyla hız kazanan bu süreç, Suriye’nin limanlarından petrol sahalarına kadar geniş bir alanın yabancı devletlerin kontrolüne girmesiyle sonuçlandı.
Katar ve ABD ile dev enerji ortaklıkları
Colani rejiminin en büyük finansörlerinden biri olan Katar, enerji ve altyapı projelerinde aslan payını aldı.
- 7 Milyar dolarlık paket: 29 Mayıs 2025’te Katar merkezli Urbacon UCC Holding öncülüğündeki konsorsiyumla 7 milyar dolarlık dev enerji anlaşması imzalandı. Türkiye’den Kalyon ve Cengiz Enerji ile ABD’den Power International da projenin geliştiricileri arasında yer aldı. 5 bin MW kapasiteli dört gaz santrali ve ek güneş enerjisi projeleri Katarlılara verildi. Kilis–Halep doğalgaz boru hattı da bu paketin parçası oldu.
- Havalimanı ve petrol: Urbacon UCC, Ağustos 2025’te Şam Uluslararası Havalimanı’nın genişletilmesi için de 4 milyar dolarlık imtiyaz aldı. Kasım 2025’te kesinleşen anlaşmayla yıllık kapasitenin 31 milyona çıkarılması planlanıyor; yeni terminal ve beş yıldızlı otel Katarlılara 30 yıl boyunca gelir garantisi sağlıyor. Şubat 2026’da ise Doğu Akdeniz’deki karasularında petrol ve doğalgaz arama faaliyetleri için Katar merkezli Power International Holding ve ABD’li enerji devi Chevron’la bir mutabakat zaptı imzalandı.
Suriye petrolü ve havacılığı Suudi Arabistan’a emanet
Suudi Arabistan, özellikle petrol üretimini artırma ve lojistik projeleriyle Suriye’de baskın bir rol oynamaya başladı.
- Petrol ve teknik destek: 9 Aralık 2025’te Suriye Petrol Şirketi; Suudi ADES, TAQA, ARGAS ve Arabian Drilling ile petrol ve gaz sahaları için teknik destek, saha geliştirme ve üretim artışı anlaşmaları imzaladı. Petrolün yanı sıra enerji altyapısı da Suudilere verildi.
- Flynas Syria: Riyad, Halep kentindeki iki havaalanını geliştirmek için 2 milyar dolar tahsis edecek bir yatırım fonunu Suriye’de başlattı. Halep’in yanı sıra “Flynas Syria” adıyla ortak bir havayolu şirketi kurulacak ve şirketin yüzde 49’u Suudi Arabistan’a ait olacak.
- SilkLink ve borçlar: Yaklaşık 1 milyar dolarlık “SilkLink” adlı telekomünikasyon projesi ve ACWA Power ile su alanındaki iş birliği anlaşmaları imzalandı. Temmuz ayında toplam değeri 6 milyar doları aşan 47 yatırım anlaşması yapıldı. Öte yandan Katar ve Suudi Arabistan, bu anlaşmalar kapsamında Suriye’nin Dünya Bankası’na olan 15,5 milyon dolarlık borcunu da ödedi.
Akdeniz kıyıları BAE ve Fransa’ya açıldı
Suriye’den Akdeniz’e açılan kapılar, yeni ticari ortaklıklarla yabancı şirketlere bağlandı. Mart 2025’te yaşanan Alevi katliamlarının gölgesinde, stratejik limanlar için hızlı kararlar alındı.
- Tartus Limanı: Suriye’nin en büyük limanı olan Tartus Limanı, BAE’li liman işletmecisi DP World ile yapılan 800 milyon dolarlık anlaşmayla 30 yıllığına BAE sermayesine bağlandı. Colani, Rusya’nın 2019’da Esad’la yaptığı 49 yıllık kiralama anlaşmasını feshetti.
- Lazkiye Limanı: Suriye Kara ve Deniz Limanları Genel Otoritesi, Lazkiye Limanı’ndaki konteyner terminalinin işletilmesi için Fransız nakliye ve lojistik devi CMA CGM ile yeni bir sözleşme imzaladı.
Türkiye’nin enerji ve inşaat atağı: 15 milyar dolarlık hacim
Türk devleti, Suriye’de iç savaşın başladığı ilk günden bu yana çete gruplarını eğitip donattı. Colani’yle olan bu ilişki artık “devletler arası” anlaşmalara dönüştü.
- Ticari serbesti: 12 Şubat 2025’te Ticaret Bakanlığı tarafından yayınlanan genelge ile Türkiye üzerinden Suriye’ye ihracat kısıtlamaları kaldırılırken, ithalat işlemleri iç savaş öncesi döneme döndürüldü.
- Enerji ve altyapı: 29 Mayıs 2025’te Şam’da imzalanan 7 milyar dolarlık enerji ihalesi; Türkiye’den Kalyon Holding ve Cengiz Holding, Katar’den UCC ve ABD’den Power International konsorsiyumuna verildi. Türkiye’nin bu hamlesi, Doğu Akdeniz’deki enerji denkleminde “alternatif fırsatlar” arayışı olarak değerlendiriliyor.
- JETCO ve ticaret hedefi: 6 Ağustos’ta Ankara’da düzenlenen Türkiye-Suriye Yuvarlak Masa Toplantısı’nda 5 milyar dolarlık ticaret hedefi için 10 anlaşma sağlandı. JETCO kapsamında kurumsal bir mekanizma hayata geçirildi ve Türkiye-Suriye İş Konseyi yeniden devreye alındı.
Şam Havalimanı inşaatı Türk şirketlere
- Dev ihale: Türk şirketleri Kalyon İnşaat, Cengiz İnşaat ve TAV İnşaat’ın içinde bulunduğu konsorsiyum, Şam Uluslararası Havalimanı iyileştirme ve inşaat ihalesini alarak 4 milyar dolarlık bir anlaşmaya imza attı. Tesislerin sekiz yıl içinde, yılda 31 milyon yolcu ağırlayabilecek kapasiteye çıkarılması planlandı.
- Buildex Fuarı: Şam’da düzenlenen Uluslararası İnşaat Fuarı Buildex’e Türkiye, 112 yapı ve inşaat firmasıyla en geniş katılımı sağlayan ülke oldu. Colani rejimi ile geçen bir yılda Türkiye ile toplam 15 milyar doları aşan yatırım ve ticaret anlaşmaları imzalandı.