Dünya genelinde plastik kullanımı her geçen yıl hızla artarken, üretim ve atık miktarı gezegenin taşıma kapasitesini zorluyor. 1950’lerde yalnızca 2 milyon ton olan yıllık plastik üretimi, bugün 460 milyon tonu aştı. Gıda, inşaat, otomotiv ve tekstil gibi sektörlerde plastik neredeyse vazgeçilmez hale gelirken, ambalaj sektörü tek başına küresel plastik tüketiminin üçte birinden fazlasını oluşturuyor. Türkiye ise yılda yaklaşık 10 milyon ton plastik kullanan ülkeler arasında.
Su Politikaları Derneği Başkanı ve Su Politikaları Uzmanı Dursun Yıldız, artan plastik üretiminin sadece çevre değil, aynı zamanda halk sağlığı açısından da ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirterek, “Plastiğe bağımlı yaşam biçimi, dünyanın en derin çevre krizlerinden biridir. Plastik atıklar, denizlerdeki atıkların yüzde 70’ini, tek kullanımlık plastikler ise bunun yarısını oluşturuyor,” dedi.
Yıldız, Kanada’da yapılan bir araştırmaya göre, plastik şişelerin güneş ışığına ve sıcaklık farklarına maruz kalmasıyla mikroplastiklerin ortaya çıktığını vurguladı. “Türkiye’de özellikle yaz aylarında artan ambalajlı su tüketimi, hem atık yükünü hem de mikroplastik kirliliğini büyütüyor,” ifadelerini kullandı. Concordia Üniversitesi’nden araştırmacıların, şişelenmiş su içenlerin musluk suyu kullananlara göre yılda 90 bin daha fazla mikroplastik parçacığı yuttuğunu ortaya koyduğunu hatırlattı.
“Musluk suyu kalitesinin artırılması, yeniden kullanılabilir şişe sistemlerinin teşviki ve mikroplastik analizlerinin içme suyu standartlarına dahil edilmesi gerekiyor,” diyen Yıldız, Avrupa Birliği’nin Mart 2024’te içme suyunda mikroplastik ölçüm metodolojisini kabul ettiğini ve yakında sınır değer belirleyeceğini belirtti.
Yıldız ayrıca, mikroplastiklerin arıtma tesislerinde tutulabilmesi için ileri biyolojik arıtma, aktif karbon filtreleme ve ters ozmoz sistemlerinin önemine dikkat çekti. “Doğada çözünmeyen mikroplastik yayan üretim süreçleri yasaklanabilir, tek kullanımlık plastiklerin kullanımı azaltılabilir. Evde aktif karbon filtreli sistemlerin tercih edilmesi bile önemli bir adım olur,” dedi.
Greenpeace verilerine göre Türkiye, Avrupa’nın en fazla plastik atık ithal eden ülkeleri arasında yer alıyor. 2023 yılında yalnızca İngiltere’den 120 bin ton plastik atığın getirildiği belirtilirken, özellikle Adana, Hatay ve Kocaeli gibi illerde çevre kirliliğinin ciddi boyutlara ulaştığı ifade ediliyor.
Yıldız son olarak, “Plastik krizinin çözümü yalnızca geri dönüşümle değil, üretim ve tüketim alışkanlıklarımızı dönüştürmekle mümkün. Aksi halde doğa, bu yükü daha fazla taşıyamaz,” diyerek uyarıda bulundu.