Urfa’daki Ermenilere ait Germuş Kilisesi, Bakanlar Kurulu tarafından “Turizm gelişim merkezi” olarak ilan edilmesine rağmen yapının korunmasına ilişkin tek adım atılmadı. Definecilerin hedefinde olan kilise yıkımla karşı karşıya.
Urfa kent merkezinin 10 kilometre kuzeydoğusunda bulunan ve 19’uncu yüzyılda yapıldığı tahmin edilen Ermenilere ait Germuş Kilisesi, Haliliye Kaymakamlığı’nın girişimleriyle Karacadağ Kalkınma Ajansı’nın 2018 yılı Mali Destek Programı’na alındı. Buna rağmen kilisede bu zamana dek herhangi bir çalışma başlatılmış değil.
En son 2013’te ahır olarak kullanıldığı basına yansıyan Germuş Kilisesi’nin yapısal durumu her geçen gün biraz daha kötüleşiyor.
Mezopotamya Haber Ajansı’nın haberine göre yapıya musallat olan defineciler, kilisenin içini ve duvar diplerini define için kazarak delik deşik etti.
Kilisenin etrafında açılan sayısız çukur, tarihi yapıya yeterince zarar verirken, son bir ay içinde iç kolonların dibinde kazılan 2 metre derinliğindeki çukurlar ise kiliseyi yıkılma tehlikesi ile karşı karşıya bırakıyor.
23 Ekim 2011 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın teklifi, Bakanlar Kurulu kararı ile Germuş Kilisesi ve çevresi “Turizm gelişim merkezi” olarak ilan edilse de aradan 6 yıl geçmesine rağmen kilise ve çevresinde bir çalışma yapılmadı.
Kilise ve çevresinin 1915 öncesi tarihi
1915 öncesi Urfa yöresinin en büyük köyü olan Germuş’te (şimdiki adı ile Dağeteği mahallesi), Germuş Kilisesi’nin yanı sıra 100’den fazla öğrencisi olan bir de okulun yer aldığı, köyün etrafında eski manastır kalıntılarının bulunduğu belirtiliyor.
Köyün 800 haneli olduğu, kilisenin 1881’de Hagop Ardvisyan tarafından restore edildiği, köy çevresinde yer alan eski manastırların adlarının, Surp Hovhannes, Surp Tadeos, Surp Hagop ve Surp Minas olduğu, Germuş Kilisesi’nin dışında köyde iki kilisenin daha bulunduğu kayıt altına alınmış.
Kilisenin 1915 yılına kadar Ortodoks Ermenileri tarafından ibadethane olarak kullanılırken, Ermeni Soykırımı ile birlikte yıkım süreci de başlıyor.