Editör: Mehmet Murat Yıldırım, (SH)
Raporda, FAO (BM Gıda ve Tarım Örgütü) ve WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterleri gözetilerek “gizli açlık” riskini önleyecek bir beslenme sepeti esas alındı. Buna göre, dört kişilik bir ailenin sadece insanca ve sağlıklı beslenebilmesi için günlük yapması gereken harcama tutarı 1.210,80 TL olarak hesaplandı.
Hanehalkı fertlerine göre aylık minimum gıda harcaması gereksinimleri ise şu şekilde dağıldı:
- 15-18 Yaş Arası Genç: 10.233 TL
- Yetişkin Erkek: 9.752 TL
- Yetişkin Kadın: 9.392 TL
- 4-6 Yaş Arası Çocuk: 6.947 TL
Günlük mutfak masrafında aslan payı süt ve süt ürünlerinin
Gıda grupları içinde günlük harcama kalemlerinde en yüksek maliyeti süt ve süt ürünleri oluşturdu. Peynir, yoğurt ve süt ürünleri için yapılması gereken günlük harcama 432,46 lira ile sepetin yüzde 35,7’sini kapladı.
| Besin Grubu | Günlük Harcama Tutarı (TL) | Sepetteki Payı (%) |
| Süt ve Süt Ürünleri | 432,46 | %35,7 |
| Et, Yumurta ve Kurubaklagil | 249,57 | %23,3 |
| Meyve ve Sebze | 275,04 | %22,7 |
| Ekmek ve Tahıllar | 105,50 | %8,7 |
| Diğer (Yağ, Şeker, Kuruyemiş vb.) | 148,23 | %9,6 |
Temmuz ayında açlık sınırındaki sınırlı artışın temel kaynağı katı-sıvı yağlar ve kuruyemiş fiyatlarındaki yükseliş olurken; peynir, kırmızı et, tavuk ve balık fiyatlarındaki kısmi gerilemeler bu artışı frenledi.
“Karın tokluğu” değil “sağlıklı beslenme” modeli esas alındı
BİSAM, TÜİK’in 2022 yılından bu yana madde fiyat listesini yayınlamaması ve enflasyonist ortam nedeniyle geliştirdiği yeni BİSAM SBVS-2026 (Sağlıklı Beslenme için Veri Sistemi) metodolojisini kullandı. Dijital dünyadaki ulusal zincir marketlerin anlık fiyat dalgalanmalarını ve erişilebilir çeşitliliği temel alan bu yeni model hakkında şu detaylar paylaşıldı:
“Geleneksel açlık sınırı hesaplamaları bireyin sadece hayatta kalması için gereken asgari enerjiyi en ucuz kaynaktan sağlamayı hedefler. Yeni yöntemimiz ise vitamin, protein ve minerallerin eksik alınmasından kaynaklanan ‘Gizli Açlık’ riskini ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır. Yani hedef, ‘hayatta kalma maliyetini’ değil, ‘insanca ve sağlıklı yaşam maliyetini’ ölçmektir. Bu nedenle yeni verilerin 2026 öncesi eski serilerle karşılaştırılması yöntemsel olarak mümkün değildir.”
Mevsimsellik ilkesine göre hazırlanan raporda, manav reyonunda taze olarak bulunmayan ürünler “mevsim dışı” kabul edilerek analize dahil edilmedi ve sanayi tipi dondurulmuş ya da konserve gıdalarla ikame edilmedi. Yoksulluk sınırı ise gıda harcamalarının bütçedeki payı esas alınarak, TÜİK’in en yoksul yüzde 20’lik diliminin tüketim harcamaları referans alınarak türetildi.