Oger Telecom’a bağlı OTAŞ’tan alınıp üç bankaya devredilen Türk Telekom’un özelleştirme süreci baştan sona bir soygun hikayesi.
Oger Telecom’a bağlı OTAŞ’tan alınıp üç bankaya devredilen Türk Telekom’un özelleştirme süreci baştan sona adeta bir soygun hikayesi. Haraç mezat satılan Türk Telekom özelleştirmeden önce üst üste 4 yıl en fazla Kurumlar Vergisi ödeyen, 2004 yılında 2.2 milyar TL net kârı olan, 60 bine yakın çalışanı bulunan Türkiye’nin en köklü kurumlarından biriydi.
Türk Telekom’un özelleştirme sürecinde ciddi bir mücadele veren ve satışı engellemeye çalışan Haber İş Sendikası’nın o dönem iş yeri temsilcisi olan Ahmet Karatay, Artı Gerçek’e konuştu. “Türk Telekom’u Oger’e peşkeş çektiler” diyen Karatay, “Türk Telekom’un varlıkları satılamaz halde olduğu halde Oger tarafından satıldı. Binaları satıldı ve kiraya verildi. Türk Telekom acilen kamulaştırılmalı ve zarar Oger Telecom tarafından karşılanmalı” dedi.
‘Oger yanıma otursun parayı garantiye alalım’
Kurumun batırılışı 2005 yılında yapılan özelleştirmeyle başladı. Katar firması Oger Telecom’un Türkiye’de kurduğu Ojer Telekomünikasyon A.Ş .’ye (OTAŞ) yapılan ihaleyle şirketin hisselerinin yüzde 55’i, 6.5 milyar dolar karşılığında verilmişti. Öyle ki OTAŞ, 6.5 milyarlık ihale bedelinin yüzde 20’sini peşin, geri kalanını beş eşit taksitte ödeme vaadiyle Türkiye’nin telekomünikasyonunu elinde tutan şirketin en büyük ortağı oldu. 2007 yılında 4,3 milyar dolarlık kredi alarak, peşin indiriminden de yararlanıp borcunu ödeyen şirket hisselerin tümünün sahibi oldu.
Kemal Unakıtan, Binali yıldırım ve Hariri’nin çek pozu
Değerinin oldukça altında satılan Türk Telekom’un ihalesi için 14 Kasım günü şirket temsilcisi Mohammed Hariri ile dönemin Maliye Bakanı Kemal Unakıtan ve dönemin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, tutarın yazdığı temsili dev çeki canlı olarak yapılan yayınlarda televizyonlardan gösteriyordu.
Maliye Bakanı Unakıtan, oturma düzenine geçerken, organizasyonu yapan görevlilere, ‘Hariri’yi nereye oturtuyorsunuz. Yanıma otursun da parayı garanti altına alalım’ esprisi yapıyordu.
CHP’li Erdoğdu: Yüzyılın vurgunu
İşçilerin ve sendikaların karşı çıkmasına rağmen peşkeş çekilen ve daha sonra zarar ettirilen Türk Telekom hakkında değerlendirmede bulunan CHP İstanbul Milletvekili Aykut Erdoğdu ‘Türkiye Cumhuriyeti’nde yüzyılın vurgunu’ diyordu. Katar firmasına sadece şirket satılmamıştı, iktidar Türk Telekom’a en büyük hissedar haline getirdiği Oger firması için ihale şartnamesini değiştiriyor ve daha fazla kar etmesinin yolunu açıyordu. Firma için Kurumlar Vergisi yüzde 30’dan 20’ye düşürülürken telefon abonelerinden sabit hat ücretleri alınarak şirketin geliri arttırılıyordu.
Bu süreçte Türk Telekom’un özelleştirildiği 2005 yılında 7.6 milyar olan öz sermayesi, 2017 sonunda 4.5 milyara iniyordu.
Telekom’un öz kaynakları özelleştirmeden sonra eridi
CHP’li Erdoğdu’nun verdiği bilgilere yine o süreçte 2005 yılında hemen hemen hiç borcu olmayan, 12 milyar varlığı olan şirketin 2015 yılı son mali tablosuna göre varlıkları sadece 6 milyar lira artmasına rağmen borcu 11 milyar lira artmış, öz kaynakları da 3.1 milyara eriyordu.
Kredileri ödemedi
Borç batağına sokulan Telekom 5 milyar lira faiz borcu ödemek zorunda bırakılıyordu. Katar firması Türkiye’deki borçlarını ödeyemeyince 2013’te oluşturulan konsorsiyumdan 4 milyar 478 milyon dolar ve üç bankadan 211 milyon 970 bin dolar kredi alan OTAŞ Telecom, Eylül 2016’dan itibaren 4.75 milyar dolarlık kredinin üç ödemesini yapamadı.
Şirket aldığı krediler karşılığında Türk Telekom’daki hisselerini rehin gösteriyor, çektiği krediyi de ödemiyordu. Böylece sahip olduğu hisselerin parasını kendisinin yerine bankalara ödemiş oluyordu.
Borçlarını ödeyemeyen Katar firması kârına kâr kattı
Türk Telekom satın alındığı günden 2013 yılına kadar 11.4 milyar dolar kâr elde etti. Bu kârın 6.3 miyar doları, borcunu ödemekte zorlanan hisselerin yüzde 55’inin sahibi Hariri’nin kasasına gitti.
Şirket geçici olarak devredilen mülkleri sattı
Telekom üzerinde kayıtlı, PTT’ye ait olan, Türkiye’nin dört bir yanında, kırsal kesimde, il ve ilçe merkezlerinde arsalar, araziler, binalar, eğitim tesisleri sayısız taşınmaz mülk vardı. 2026’da şirketi devretmesi gereken Telekom, kendisine ait olmayan ve geçici olarak devredilmiş olan mülkleri sattı.
Bu satışlardan ne kadar kazanç sağlandığı halka hiçbir açıklanamazken, kurumda çalışmaya devam eden yöneticiler yüksek maaş almaya devam etti.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, yakın zamana kadar Türk Telekom yönetim kurulu başkan yardımcısı görevdeydi.
Türk Telekom yönetim kurulunun başında ise Cumhurbaşkanı Danışmanı Sefer Turan var.
Oger kazandı, Türk Telekom batırıldı
Oger Telecom borçlarını ödemeyince iki yıla yakın süren ve hisse satışı görüşmelerinin de yapıldığı süreç sonunda Akbank, Garanti Bankası ve İş Bankası, Oger Telekomunikasyon’a ait hisseyi devralmak için Temmuz ayında Rekabet Kurumu’na başvurdu.
Türk Telekom’daki yüzde 55 OTAŞ hissesinin 3 bankanın kuracağı girişim şirketine devrine Hazine ve Maliye Bakanlığı onay verdi.
OTAŞ’a verilen kredide Akbank yaklaşık 1.5 milyar dolar, Garanti Bankası 1 milyar dolar, İş Bankası ise 500 milyon dolar paya sahip. Yeni şirkette bankalar, kredideki payları oranda hisseye sahip olacak.
Özelleştirmede gelinen noktada Oger kârına kâr katarken, Türkiye’nin en büyük kuruluşlarından biri Türk Telekom zarar ettirildi ve batırıldı.
‘Bizim dediğimiz oldu Türk Telekom peşkeş çekildi’
Türk Telekom’un özelleştirilmesi sürecinde yoğun bir mücadele veren Haber-İş Sendikası grev de dahil birçok eylem yapmıştı. O dönem Türk Telekom iş yeri temsilcisi olan ve daha sonra İstanbul 1 No’lu Şube Başkanlığı görevini de yürüten Ahmet Karatay o gün verdikleri mücadeleyi ve bugün gelinen noktayı Artı Gerçek’e değerlendirdi.
Karatay şunları söyledi:
“O günün şartlarında Türk Telekom’u Oger’e peşkeş çektiler. Biz Türk Telekom’un bu halkın yerli ve milli malı olduğunu ve bu halkın gelirlerinden vergilerinden kesilerek büyüyen bir kurum olduğunu, halkın malı yani bir KİT olduğunu anlattık ama sermaye ‘zarar ediyor, yürümüyor’ diyerek halkı kandırdı. Biz o gün bu hale geleceğini biliyorduk. Nitekim peşkeş de çekildi.
‘Zarar Oger tarafından karşılanmalı’
Türk Telekom’un varlıkları satılamaz halde olduğu halde Oger tarafından satıldı. Binaları satıldı ve kiraya verildi. Kendi işinin dışında kullanıldı. Halen taşeron aracılığıyla peşkeş çekiliyor. Türk Telekom’u borçlandırarak Oger Telecom’un yurtdışındaki borçları kapatılıyor. Türkiye’deki bütün paralar Oger Telecom aracılığıyla yurt dışına aktarılıyor. Türk Telekom’un şu anda hiçbir faydası yok zararından başka. Acilen devlet tarafından kamulaştırılmalı. Kamu adına hizmet vermeli. Türk Telekom şuan bir kambur durumunda. İşçiler tekrar kamulaştırılması için çabalamalı ve zararın Oger Telecom tarafından karşılanması için mücadele etmeli.”
Artı Gerçek