DİSK-AR tarafından hazırlanan ‘İstihdam-İşsizlik Raporu’na göre işsizlik de kayıtdışı istihdam da patladı. Raporda “2009 yılında 3 milyon 95 bin olan işsiz sayısı düzenli olarak artmış ve 2017’de 3,4 milyona ulaşmıştır” denildi.
Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Araştırma Dairesi’nin hazırladığı “İstihdam-İşsizlik Raporu”na göre Türkiye’de İşsizlik 2011’den bu yana düzenli olarak yükseliyor. Hükümet tarafından 2017'de hayata geçirilen “Milli İstihdam Seferberliği” ile 1,5 milyon yeni istihdam yaratıldığını iddialarına rağmen TÜİK tarafından açıklanan 2017 verileri işsizlik ve istihdamda hedeflerin çok gerisinde kalındığını işsizliğin düşmediğini istihdamda ise hedeflenen artışının çok altında kalındığını ortaya koyuyor.
İşsiz sayısı arttı
DİSK-AR tarafından hazırlanan rapora göre ise 2011’de yüzde 11,3 olan tarım dışı işsizlik 2017’de yüzde 13’e yükseldi. 2014 yılında 5,9 milyon olan geniş tanımlı işsiz sayısı 271 bin artarak 2017’de 6,2 milyona yükseldi. DİSK-AR tarafından hazırlanan rapor İstanbul Çalışma ve İş Kurumu İstanbul İl Müdürlüğü önünde yapılan basın açıklaması ile açıklandı. DİSK ve DİSK’e bağlı sendika yöneticilerinin katıldığı basın açıklamasında raporu DİSK Genel Başkanı Kani Beko özetledi.
İşsizlik 2010’dan bu yana en yüksek seviyede
Evrensel’de yer alan habere göre, raporda son yıllarda gerek işsiz sayısı gerekse işsizlik oranları düzenli bir tırmanış içinde olduğu kaydedilerek şu verilere yer verildi: “2009 yılında 3 milyon 95 bin olan işsiz sayısı düzenli olarak artmış ve 2017’de 3,4 milyona ulaşmıştır. Sadece işsiz sayıları değil işsizlik oranlarında da tırmanış söz konusudur. Gerek standart işsizlik gerekse tarım dışı işsizlik 2011’den bu yana yıllık bazda yükseliş eğilimindedir. 2011’de yüzde 9,1 olan standart işsizlik 2017’de yüzde 10,9’a, yüzde 11,3 olan tarım dışı işsizlik yüzde 13’e yükselmiştir. Yıllar itibariyle bakıldığında işsizlik oranlarının 2012 yılından bu yana düzenli olarak arttığı görülmektedir. 2009 yılında kriz nedeniyle tepe noktasına ulaşan işsizlik oranları 2012’ye kadar düşüş kaydederken, bu yıldan itibaren tekrar yükselmeye başladı. 2009’da yüzde 16 olan tarım dışı işsizlik 2012’de 10,3’e gerilemişti. Tarım dışı işsizlik 2017 yılında ise yüzde 13 olarak gerçekleşti. Böylece tarım dışı işsizlik 2010 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaşmış durumdadır.”
Disk-AR hesabına göre işsizlik yüzde 18,3
TÜİK tarafından kullanılan standart işsizlik tanımı referans dönemi içinde istihdam halinde olmayan kişilerden iş aramak için son dört hafta içinde iş arama kanallarından en az birini kullanmış ve iki hafta içinde işbaşı yapabilecek durumda olan 15 ve daha yukarı yaştaki kişiler işsiz kabul edilmekte. DİSK-AR tarafından yapılan ve işsizler yanında, iş bulma ümidini kaybeden işsizleri, iş aramayan ancak çalışmaya hazır olan işsizleri, mevsimlik ve zamana bağlı eksik çalışanları kapsayan hesaplamalara göre geniş tanımlı işsizlik oranı 2017 için yüzde 18,3 olarak gerçekleşti. 2014 yılında 5,9 milyon olan geniş tanımlı işsiz sayısı 271 bin artarak 2017’de 6,2 milyona çıktı. 2011’de yüzde 9,1 olan standart işsizlik 2017’de yüzde 10,9’a, yüzde 11,3 olan tarım dışı işsizlik yüzde 13’e yükseldi.
İstihdam seferberliği işe yaramadı
Rapora göre TÜİK’in 2017 yıllık verileri istihdam seferberliği iddialarını doğrulamadı. TÜİK’e göre toplam istihdam 2017 yılında 984 bin kişi arttı. DİSK-AR raporuna göre bir önceki yıla göre artış 1,5 milyon değil 984 bin olarak gerçekleşti. “Ancak toplam istihdam artışına ilişkin veriler tek başına yeterli değil” denilen raporda şu ifadeler kullanıldı: “Önemli olan bu artışın ne kadarının kayıtlı istihdam olduğudur. TÜİK’e göre 2017 yılında sağlanan istihdam artışının 520 bini kayıtlı, 464 bini ise kayıtsız istihdamdan oluşmaktadır. TÜİK’e göre 2017 yılında sağlanan istihdam artışının 520 bini kayıtlı, 464 bini ise kayıtsız istihdamdan oluşmaktadır.
Kayıtdışı patladı
2017’de yeni istihdam artışı içinde kayıtdışı payı adeta patlamıştır. 2016 yılında yeni istihdam artışı içinde kayıtdışı çalışanların sayısı 174 bin iken bu sayı 2017’de 464 bine yükseldi. Yeni istihdam içinde kayıtdışı istihdam edilenlerin oranı 2016’da yüzde 30 iken 2017’de yüzde 47’ye ulaştı. 2016’da 410 bin yeni kayıtlı istihdam yaratılmış iken 2017’de bu sayısı 520 bin olmuştur. İstihdam seferberliğinin kayıtlı istihdam açısından yarattığı etki budur. Koskoca istihdam seferliği ile 2017 yılında 2016’ya göre sadece 110 bin ek kayıtlı istihdam yaratılmış durumda. Yeni istihdam içinde kayıtdışı istihdam edilenlerin oranı 2016’da yüzde 30 iken 2017’de yüzde 47’ye ulaştı.”
Üniversiteliler, kadınlar ve gençler daha çok işsiz
Yüksek öğrenim işsizliği yüzde 12,7 olarak gerçekleşirken, Tarımdışı işsizlik yüzde 13 oldu. Kadın işsizliği genel olarak yüzde 14,1 olarak gerçekleşirken tarım dışı kadın işsizliği yüzde 18,5 olarak gerçekleşti. Genç kadın işsizliği yüzde 26,1’e ulaşırken, tarım dışı genç kadın işsizliği yüzde 32’ye yaklaştı. Geniş tanımlı işsizlik yüzde 18,3 olarak gerçekleşirken, genç işsizliği yüzde 21’e yaklaştı. Ne eğitimde ne de istihdam olan gençlerin oranı ise yüzde 24,2’ye yükseldi. Böylece her dört gençten biri istihdam ve eğitimin dışında kaldı. 2014 yılında yüzde 32,8 olan ne eğitimde ne istihdamda olan yüksek öğrenimli genç kadın oranı 2017 yılında yüzde 41’e yaklaştı. Erkeklerde ise bu oran sırasıyla yüzde 21,7 ve yüzde 25,2 olarak gerçekleşti.
DİSK’in önerileri
İşsizliğin azaltılması ve istihdamda kalıcı ve güvenceli artış sağlanması için DİSK’in önerileri ise şöyle sıralandı:
– İş başında eğitim adı altında çırak, stajyer, kursiyerlerin ve bursiyerlerin ucuz işgücü deposu olarak kullanılması uygulamasına son verilmelidir.
– “Herkesin çalışması için, herkesin daha az çalışması” ilkesi doğrultusunda haftalık çalışma süresi gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate, fazla mesailer için uygulanan yıllık 270 saat sınırı, 90 saate düşürülmelidir.
– Uluslararası çalışma normları doğrultusunda herkese en az bir ay ücretli yıllık izin hakkı tanınmalıdır.
– İstihdam artışlarında kamunun payı dikkate değerdir. Kamu istihdamının artırılması, kamuda eğreti ve güvencesiz çalışma biçimleri yerine, kadrolu ve güvenceli istihdam artışının sağlanması yaşamsal önemdedir. Kamu girişimciliği ve hizmetleri istihdam yaratacak şekilde yeniden ele alınmalı ve kamuda personel açığı derhal kapatılmalıdır.
– Güvencesiz çalışma biçimlerine son verilmeli, tüm taşeron işçilere kadro verilmelidir. Kamu taşeron işçileri kamu işçisi olarak kadroya alınmalıdır.
– Uluslararası Çalışma Örgütü ILO’nun “insana yaraşır iş” yaklaşımı temelinde herkese güvenceli ve nitelikli işler sağlanmalıdır.
– Sendikal hak ve özgürlüklerin kullanımı güvence altına alınmalı, sendikal barajlar kaldırılmalı, herkesin sendika hakkını özgürce kullanabilmesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
– Toplum yararına çalışma programları kapsamında çalıştırılanlar daimî işçi statüsüne geçirilmelidir.
– İşsizlik Sigortası Fonunun amaç dışı kullanımına son verilmelidir
– Kadın istihdamının artırılması ve işsizliğinin azaltılması için işgücü piyasalarındaki cinsiyetçi uygulamalara son verilmeli, ev içi bakım hizmetleri devletin gereken nitelikli, yaygın ve ücretsiz bakım hizmetlerini sağlaması ile kadının üzerinden alınmalıdır.
İşsizlik tırmanıyor
Raporun özet verileri ise şöyle:
– İşsizlik 2011’den bu yana düzenli olarak yükseliyor.
– 2011’de yüzde 11,3 olan tarım dışı işsizlik 2017’de yüzde 13’e yükseldi.
– 2014 yılında 5,9 milyon olan geniş tanımlı işsiz sayısı 271 bin artarak 2017’de 6,2 milyona yükseldi.
– 2017’de genç kadın işsizliği yüzde 26,1’e ulaşırken, tarım dışı genç kadın işsizliği yüzde 32’ye yaklaştı.
– Genç işsizliği yüzde 21’e, ne eğitimde ne de istihdamda olan gençlerin oranı ise yüzde 24,2’ye yükseldi.
– 2014 yılında yüzde 20,4 olan yüksek öğrenimli genç kadın işsizliği 2017 yılında yüzde 26,1’e yükseldi.
– Kayıtdışı istihdam patladı. 2017 yılında sağlanan istihdam artışının 520 bini kayıtlı, 464 bini ise kayıtsız istihdamdan oluşmaktadır.
– 2016 yılında 473 bin kayıtlı ücretli istihdam, 2017 yılında 466 bine geriledi.
– Kayıtdışılık oranı yüzde 32,5 iken kadın kayıt dışılığı yüzde 41,3 olarak hesaplandı.