Milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılmasının görülşülmesi için yapılan ilk oylamada 348 evet çıktı. Dokunulmazlık teklifinin 1’inci maddesinin oylaması da 350, 2. maddesi de 357 ‘evet’ oyuyla kabul edildi. Sonuçlar referandumu işaret ediyor.
TBMM Genel Kurulu’nda, hakkında fezleke olan mevcut milletvekillerinin dokunulmazlığının kaldırılmasını öngören anayasa değişikliği önerisi için yapılan ilk tur oylama sonuç doğurucu değildi. Ancak ikinci tur oylamaya dönük önemli ipucu ortaya çıktı: Zorunlu referandum. Anayasa değişikliği önerisinin maddelerine geçilmesi için yapılan ilk oylama sonuçlarına kulislere yansımaları ve bundan sonrasına ilişkin olasılıklar şöyle değerlendiriliyor:
Referandumsuz kabul zor: Oylama sonucuna bakıldığında “ret” oyu vereceğini açıklayan HDP dışındaki 3 parti resmi söylemlerinde “kabul” oyu kullanacağını açıkladı. 3 partinin sandalye sayısı dikkate alındığında referandumsuz kabul için gerekli olan 367’nin üstünde “kabul” oyu çıkması gerekiyordu. Ancak ilk oylama sonucuna bakıldığında bu rakamın çok altında kalındı ama 330 olan referandumlu kabul için gerekli çoğunluğa ulaşıldı. “Hayır” diyeceğini belirten HDP’den 52 milletvekili oylamaya katıldı. Oylama öncesinde CHP’lilerin büyük bölümünün “Hayır” oyu kullanacağı biliniyordu, nitekim bu oylamaya da yansıdı ve ret sayısı 155 oldu. İkinci tur oylamada CHP’lilerin tavır değiştirmesi beklenmiyor. Bu durumda, anayasa değişikliği önerisi en iyi ihtimalle “referandum” koşullu olarak Meclis’ten geçebilecek.
Ret cephesinden fire olmaz: CHP’nin bu aşamadan sonra tutumunda değişiklik yapması beklenmiyor. Hatta ikinci tur oylamada “ret” oylarının daha da fazla olması bekleniyor. Çünkü CHP’lilerin bir bölümü, grup yönetimi tarafından sıkı markaja alınan AKP milletvekillerine ret oyu kullanmaları için kabinlere kırmızı oy bırakmak için boş ve çekimser oy kullandılar. İkinci turda da benzer taktik uygulansa bile “ret” cephesinden fire beklenmiyor.
Geri çekilebilir ya da düşebilir: İlk tur oylamalar genelde “tavşan oylama” olarak kabul ediliyor. Yani milletvekilleri ilk tur oylamalarda esas “renklerini” belli etmiyor. Bu çerçevede AKP ve MHP içindeki “retçilerin” kendilerini gizlemek için ilk tur oylamada “kabul” oyu kullanmış olmaları mümkün. Dünkü oylamada beklenenin çok altında kabul oyu çıkması, AKP’de yüzlerin asılmasına neden oldu. İkinci tur oylamada AKP’nin yanı sıra MHP’den de firenin artabileceğine dikkat çekiliyor. Değişiklik önerisinin herhangi bir maddesi 330’un altında oy alırsa düşmüş olacak. AKP’nin ikinci turdaki ilk oylama sonucunun 330’un altında çıkması halinde, öneriyi geri çekmesi de olasılıklar dahilinde değerlendiriliyor.
CHP taktik değiştirirse: 2. tur oylamaya ilişkin en büyük süpriz, CHP’nin taktik değiştirmesi olur. CHP, kamuoyu önünde değişikliğin referanduma götürülmesini “kamuoyuna anlatamayız” gerekçesiyle göze almayabilir. Bu durumda CHP, 2. turda evet oyu kullanabilir.
Ağustos ortasında referandum: Anayasa değişikliğinin ikinci turda yine 330-367 aralığında kabul edilmesi durumunda, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan veto etmediği takdirde, değişiklik zorunlu olarak referanduma gidecek. Erdoğan’ın yasayı, 15 günlük inceleme süresi dikkate alınarak yapılan hesaplamaya göre, ağustos ayının ortasında referanduma gidilecek