“İklim Adaleti Için Amazon Çalışanları” (Amazon Employees for Climate Justice – AECJ) tarafından örgütlenen, şirkette yazılım mühendisleri ve yapay zekâ sistemleri geliştirmeye odaklanmış olanlar dahil şu anda 1145 çalışanın imzasını taşıyan mektuba Amazon dışından da 3670 kişi imza atarak destek verdi. Bunlar arasında Microsoft, Google, Meta, Apple, Uber, Salesforce, Cisco, SpaceX, Boeing, Washington Post, Oracle, Walmart, Target ve Starbucks gibi diğer büyük şirketlerde çalışanlar da bulunuyor.
Mektupta, özetle, şu görüşler dile getirildi:
Biz, aşağıda imzası bulunan Amazon çalışanları, otoriterliğin küresel olarak yükselişe geçtiği ve iklim krizini tersine çevirmek için en önemli yıllarımızı yaşadığımız bu dönemde, bu saldırganca uygulamaya ilişkin ciddi endişeler duyuyoruz. Her ne pahasına olursa olsun ‘warp hızı’yla* yapay zekâ (YZ) geliştirme yaklaşımının demokrasiye, işlerimize ve Dünya’ya çok büyük zarar vereceğine inanıyoruz.
Bizler YZ’yi geliştiren, eğiten ve kullanan çalışanlarız, bu nedenle müdahale etme sorumluluğumuz var. İşte alarm zillerini çalma nedenlerimiz:
Amazon, YZ geliştirmek uğruna iklim hedeflerini bir kenara atıyor. Felaket seviyelerindeki ısınmayı durdurmak için sadece birkaç yılımız var. 2040 yılına kadar net sıfır karbon salımı taahhüdüne rağmen, Amazon’un yıllık emisyonları 2019’dan beri yaklaşık yüzde 35 arttı. YZ yarışı bu açıyı daha da büyütüyor. Şirket, YZ için yeni veri merkezleri inşa etmek üzere 150 milyar dolar harcamayı planlıyor. Bunların çoğu, kıt su kaynaklarını tüketecekleri kuraklıkla boğuşan bölgelerde veya enerji talepleri nedeniyle kamu hizmet şirketlerinin kömür santrallerini çalışır durumda tutmaya veya yeni gaz santralleri inşa etmeye zorlanacağı yerlerde olacak. Amazon, veri merkezlerinin temiz enerji kullanmasını zorunlu kılacak mevzuatı bile engelledi. Bu arada AWS (Amazon Web Services) petrol şirketlerinin daha fazla petrol ve gaz çıkarmasına yardımcı oluyor.
Amazon, bizi YZ kullanmaya zorlarken, bizi gözden çıkarmanın daha kolay olduğu bir geleceğe yatırım yapıyor. Andy Jassy, Amazon’un yakında YZ araçları ve “aracılarıyla” dolu olacağını ve daha az insan stihdam etmeyi beklediğini söyledi. (Kalan) işlerimizin “daha da heyecan verici ve eğlenceli” olacağını iddia ediyor, ancak aslında yaşadıklarımız şunlar: daha yüksek verim beklentisi, daha kısa zaman çizelgeleri, israfı kazaltmak için YZ araçları geliştirme buyruğu ve, mesleki gelişime çok az kaynak ayrılırken, YZ’ye yapılan devasa yatırımlar. Lojistik sektöründeki çalışanlarımız, iş hızının artması, gözetim, yaralanmalar ve tükenmişlikten özellikle etkileniyor. Tüm bunlar, Amazon’un işçi haklarını koruyan Ulusal Çalışma İlişkileri Kurulu’nu anayasaya aykırı ilan etmeye kalkıştığı sırada oluyor.
Tüm bunlar ürkütücü, ancak hiçbiri kaçınılmaz değil”
Amazon, sıradan insanlar için daha az koruma sağlayan daha militarize bir gözetleme devleti inşa etmeye yardımcı oluyor. Amazon, Meta, Microsoft ve Google ile birlikte önümüzdeki on yıl boyunca YZ üzerindeki devlet düzenlemelerinin yasaklanması için lobi yaptı; Trump, YZ Eylem Planı’nda devletin düzenleyici eylemlerine mali teşvikleri kaldırdı. (…) Amazon, otonom bir silah yazılım şirketiyle iş birliği yaptığını duyurdu. (…) DHS ve Palantir’e bulut hizmetleri sağlayarak, kelimenin tam anlamıyla toplu sınır dışı etme işlemlerine güç veriyor. Amazon, gözetleme devletini başka şekillerde de genişletiyor. (…) YZ’yi depo çalışanlarını ve elbette kendi müşterilerini gözetlemek için kullanıyor. Son olarak, Jeff Bezos, The Washington Post‘un sahibi ve bu yayın üzerinde daha fazla denetim kurmaya başladı; diğer büyük YZ oyuncuları, Instagram ve X gibi kitle iletişim ekosistemlerini kontrol ediyor. Bu iş birlikleri devam ederse, gitgide otoriterleşen bir hükümetin ve sahip olduklarını iddia ettikleri tüm ilkelerden YZ hakimiyet yarışında vazgeçmeye istekli birkaç şirketin eline inanılmaz miktarda güç bırakmış olacağız.
Tüm bunlar ürkütücü, ancak hiçbiri kaçınılmaz değil. Daha iyi bir gelecek hâlâ çok erişilebilir durumda, ancak bunun için YZ maliyetleri ve ihtiyaç duyduğumuz güvenlik önlemleri konusunda gerçekçi olmamız gerekiyor.
Amazon yönetiminin aşağıdakilere bağlı kalmasını talep ediyoruz:
* Kirli enerjiye YZ yok
Artık “YZ klim krizini çözecek” gibi belirsiz vaatler istemiyoruz. Amazon, şunları içeren halka açık bir plan uygulamalıdır: 1) tüm veri merkezlerini yüzde 100 ek, yerel, yenilenebilir enerjiyle 7/24 çalıştırmak, 2) petrol ve gaz şirketlerinin daha hızlı ve daha fazla petrol çıkarmak için kullandıkları özel YZ çözümlerini sonlandırmak ve 3) iklim taahhütlerini nasıl yerine getireceğine dair ayrıntılı, bilimsel temelli bir yol haritası yayınlamak.
* Çalışanların sesi olmadan YZ yok
Şirket genelinde, örgütlenme düzeyindeki hedefler ve YZ’nin örgütlenmede nasıl kullanılması veya kullanılıp kullanılmaması gerektiği, YZ ile ilgili işten çıkarmaların veya personel sayısının dondurulmasının nasıl uygulanacağı veya uygulanıp uygulanmayacağı ve YZ kullanımının çevresel vb. yan etkilerinin nasıl hafifletileceği veya en aza indirileceği konusunda önemli bir sorumluluk üstlenecek, yönetici olmayan kişilerden oluşan etik YZ çalışma grupları istiyoruz.
* Şiddet, gözetim veya toplu sınır dışı etme için YZ yok
Amazon, fiziksel ürünlerden dijital altyapıya, filmlerden tıbbi hizmetlere kadar çok çeşitli ürün ve hizmetler satmaktadır. Gazze’deki sivillerin gözetlenmesine yardımcı olmaya, dron savaşlarında uzmanlaşmış YZ şirketleriyle işbirliği yapmaya veya bir toplu sınır dışı etme mekanizmasını desteklemeye ihtiyacı olmamalı.
Bu mektubu imzalayan Amazon çalışanları, geri kaçılacak sığınaklar değil daha iyi bir dünya inşa etmeye inanıyor. YZ’nin vaat ettiği kazanımların herkese daha fazla oyun oynama ve dinlenme, aile ve arkadaşlarla vakit geçirme, doğanın büyüsüne kapılma, yaratma ve olduğumuz kişi olarak kendimizi güvende hissetme özgürlüğü vermesini istiyoruz.
Bu, tarihte inanılmaz derecede önemli bir an. Bizim için öne çıkıp YZ’nin gerçek faydaları ve maliyetleri hakkında bir tartışma başlatma zamanı geldi. Çalışanlar daha önce Amazon’u daha iyi bir yola yönlendirdi ve bunu tekrar yapabiliriz. Gezegenimiz, onun insanları ve hayvanları için şu anda yaptığımız seçimler her zamankinden daha önemli. Gurur duyabileceğimiz seçimler yapalım.
Haber Merkezi
* “Warp hızı” astronomi biliminde teorik bir kavram. Uzayı bükerek ışık hızını aşmadan ışıktan hızlı yolculuk yapmayı ifade eder. Söz gelimi “Uzay Yolu” dizisindeki Atılgan gemisinin maksimum hızı 9.8 Warp’tır ve 9000 ışık hızına eşittir. Bu hızdaki bir uzay gemisi bir gün içerisinde 24 ışık yılı mesafeyi katedebilir.
Bu mektubun Ingilizce orijinali için bkz. https://www.amazonclimatejustice.org/open-letter