Tüketici Hakları Derneği, yarın açılacak eğitim öğretim döneminde öğrencilerin satın aldıkları okul çantaları, giyim, ayakkabı ve kırtasiye malzemelerindeki kanserojen kimyasallar nedeniyle büyük tehlike altında olduğunu ifade etti. Güvensiz okul ürünleri ve kırtasiye malzemelerinin piyasada olduğunu söyleyen dernek, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nı tüketicilere bilgi vermeye çağırdı.
Piyasada yaptıkları incelemeler sonucunda Tüketici Hakları Derneği, piyasada özellikle uzak doğu ülkelerinden gelen ya da merdiven altında üretilen okul çantası ve kırtasiye malzemelerinin güvensiz olabileceğine dikkat çekti.
Ürünler ve zararları nedir?
Ürünlerdeki zararları tek tek sıralayan dernek şu açıklamalarda bulundu:
* Okul çantalarında (ana okul çantaları, sırt çantaları, spor ve beslenme çantaları ve kapları, çekçek çantaları) kullanılan kimyasal maddeler ve tehlikeleri: Okul çantalarında azo renklendiriciler ve azo boyar maddeler kullanılmaktadır. Bu kimyasal maddeler kanserojen ve allerjen etkilere sahiptirler. Beslenme çantalarında ayrıca fitalatlar da kullanılmaktadır. Fitalatlar da kanserojen etkiye sahiptirler.
* Önlük, çorap, pantolon ve öğrencilerin kullandığı diğer giyim eşyalarında bulunan kimyasallar ve tehlikeleri: Bu giysilerde azo renklendirici ve azo boyar maddeler, kadmiyum ve nikel gibi ağır metaller, organostanik bileşikler kullanılmaktadır. Azo boyar maddeler ve azo renklendiriciler kanserojen, alerjen etkiye sahiptirler. Ağır metaller ise insan vücuduna geçince iç organlarda (böbreklerde, karaciğerde ve eklemlerde) birikirler. Kadmiyum, böbrek fonksiyonlarının bozulmasına, mide ve karaciğer zedelenmesine, kemik erimesine, hipertansiyona, mide bulantısına, kusma ve ishale neden olur. Kadmiyum, ayrıca, bel ve kas ağrılarına, kemik yumuşaması ve zedelenmesine, kemik kırıklarına, kilo kaybı ve görme bozukluklarına neden olur. Akciğer ve prostat kanserlerinin oluşumunda da kadmiyumun etkisi kesin olarak kanıtlanmıştır. Nikel ise deride kaşıntı, tahriş, egzema ve alerji gibi rahatsızlıklara, boğaz ve akciğer kanserlerine neden olmaktadır. Organostanik kalay bileşikleri ise sinir sistemini etkileyen kimyasallardır.
* Deri ile temas edecek giysi ve iç çamaşırlarda kullanılan kimyasallar ve tehlikeleri: Bu tür giysi ve iç çamaşırlarda alev gecikticiler kullanılmaktadır. Bu kimyasallar bağışıklık ve üreme sistemini olumsuz etkilemektedir.
* Ayakkabıda kullanılan kimyasallar ve tehlikeleri: Azo renklendiriciler ve azo boyar maddeler ile fitalatlar kullanılmaktadır. Bu kimyasallar kanserojen etkiye sahiptirler.
* Okul kırtasiye ürünlerinde de (kalem kutular, kalemlikler, makaslar, maket bıçakları, kalemtraşlar, zımbalar, dosya grupları, pastel ve suluboyalar, renkli silgi ve renkli kalemler, kaplama kağıtları ve diğer kırtasiye ürünleri) azo renklendiriciler ve azo boyar maddeler ile fitalatlar kullanılmaktadır.
‘Bakanlık harekete geçmeli’
Tüketici Hakları Derneği, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nı güvensiz ürünlerin neler olduğunu kamuoyuna açıklamaya çağırdı. Ayrıca, öğrencilerin kullanımındaki güvensiz ürünlerin geri alınması ve öğrencilerin güvenliğe kavuşturulması sağlanması gerektiğini ifade ederek, güvensiz ve teknik düzenlemesine aykırı okul ve kırtasiye ürünlerine ödenen bedellerin velilere iadesi sağlanması gerektiğini söyledi.
Yasal düzenleme neyi gerekyiriyor?
Ürün güvenliği ile ilgili 29.06.2001 tarihinde kabul edilen 4703 Sayılı “Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun”a göre, piyasaya güvensiz ürün sürülemez. Piyasa gözetimi ve denetimi ile ilgili yetkili kuruluşlar tarafından piyasaya güvensiz ürünlerin sürüldüğü tespit edildiğinde, bu ürünlerin piyasadan toplatılması ve ürünlerin taşıdıkları risklere göre kısmen ya da tamamen bertaraf edilmesi yetkili kuruluşlarca sağlanır. Ayrıca, yetkili kuruluşlar, alınan bu önlemlerin ülke genelinde dağıtımı yapılan iki gazeteyle ülke genelinde yayın yapan iki televizyon kanalında risk altındaki tüketicilere duyurulmasını sağlar.