Tarihi SİT alanlarına altyapı ve kamu binası yapımı için yasal değişikliğe gidildi. Bu değişiklik, SİT’lerin özelleştirme yoluyla satılabilmesinin önünü de açtı. Tarihi SİT alanlarının koruma ve kullanma koşullarıyla ilgili ilke kararı değiştirildi ve bu alanlara zorunlu altyapı uygulamaları dışında ‘kamu hizmet binaları’ yapımına da kapı aralandı. Ayrıca, tarihi SİT alanlarını ‘koruma amaçlı imar planlarını onaylatma koşuluyla’ amaç dışı kullanma da olanaklı hale getirildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 1996 tarihli ve 421 sayılı ‘Tarihi Sitler Koruma ve Kullanma Koşulları’ konulu İlke Kararı, dün itibariyle yenilendi. Bakanlığın, ilke kararındaki değişiklikler dünkü Resmi Gazete’de yayımlandı. Bununla “Milli tarihimiz ve askeri harp tarihi açısından önemli tarihi olayların cereyan ettiği ve doğal yapısıyla birlikte korunması gerekli alanlar” şeklindeki tarihi SİT tanımı korundu.
KORUMA KURULUNDAN İZİN
Ayrıca, tarihi SİT alanlarına yönelik, çevre düzeni planları için halen ‘koruma kurullarından’ uygun görüş şartı alınması istenirken, dünkü değişikliğe göre artık bu uygun görüş ‘koruma bölge kurullarından’ alınacak.
SİLUET LOJMANA KURBAN
Ancak, ilke kararı değişikliğinde bunların dışında tarihi SİT alanlarını kullanma konusunda hükümetin elini rahatlatacak yönde tartışmalı iki yeni düzenleme dikkat çekti.
Bunlardan ilki, tarihi SİT alanlarına zorunlu altyapı uygulamaları gibi ‘kamu hizmet binaları’ yapılmasına da vize verilmesi oldu.
Mevcut ilke kararında tarihi SİT alanlarıyla ilgili koşullar, milli park bulunan yerler veya milli park bulunmayan yerler ayırımına tabi tutulmazken, yeni kararda bunlar ayrı koşullara bağlandı.
İlke kararı şu hale getirildi:
“Milli park bulunan yerlerde uzun devreli gelişim planı, milli park bulunmayan yerlerde alanın tarihi ve kültürel değerlerini koruyan koruma amaçlı imar planları ilgili koruma bölge kurulunca uygun görülünceye kadar zorunlu altyapı uygulamaları ve kamu hizmet yapıları dışında, bitki örtüsünü, topografik yapıyı, siluet etkisini bozabilecek, tahribata yönelik hiçbir inşai ve fiziki uygulamada bulunulamayacağına.”
Böylece, Zorunlu altyapı uygulamaları dışında tarihi SİT alanlarındaki siluet etkisini bozabilecek, kimi tahribatlar yapabilecek kamu hizmet binaları da inşa edilebilecek.
AMAÇ DIŞI KULLANIM VİZESİ
Tarihi sitler koruma ve kullanma koşullarıyla ilgili ilke kararındaki bir diğer değişiklik ise belli süreçler halledilerek bu yerlerin amaç dışında da kullanılmasına olanak sağlayacak yönde yapıldı. Bu değişikliğe göre, artık koruma amaçlı imar planları onaylatılarak tarihi SİT alanlarının önceden süregelen bağ ve bahçeciliğin devam ettirilmesi dışında kalan başka bir amaçla da kullanılabilecek.
DEVLET SİT ALANINI SATIŞA ÇIKARABİLİR
SİT alanlarının devletin imarına açılması başka tartışmaları da doğuruyor. Zira devletin imar yapmasına açılan SİT alanı daha sonra, devlete kaynak sağlamak amacıyla satılabiliyor. Bu da çivi bile çakılamayacak bir yerin devlet marifetiyle kişi ve kurumlara verilmesi anlamına geliyor. Daha önce Maliye Bakanlığı özelleştirme programı kapsamında kamu lojmanlarının bir kısmını satışa çıkarmıştı. Yeni düzenlemenin böyle bir uygulamı doğurmayacağının garantisi ise yok.
(Adnan Keskin/Taraf)