Korkut AKIN yazdı: Hikmet Temel Akarsu ile Emre Karacaooğlu ve Yavuz Angınbaş’ın Klasikçiler, Rock/Pop/Caz Temelli Besteciler, Elektronik Temelli Besteciler ve Deneyselciler bölümleriyle “26 Makalede Yönetmen – Müzisyen Birliktelikleri” alt başlıklı “Perdede Notalar” bir başucu kitabı…
Görüntüsünün fark edilmemesini isteyen
usta Aytekin Çakmaçı’ya…
Film, görüntüsü, oyunu, müziği hatta montajı da görülmediği zaman başarılıdır. Ancak bu ana etmenler olmadan da film olmaz kuşkusuz. Tüm bunlar birbirini desteklemeli, tamamlamalı, taşımalıdır. İzleyici, perdede yansıtılan öyküye kaptıracak ve başka hiçbir şey düşünmeyecek/görmeyecek ki, filmin keyfine varabilsin.
Yedinci sanat olarak nitelediğimiz, sanatın en çağdaş, en karmaşık ve ona da bağlı olarak en karmaşık dalı olan sinemanın başta edebiyat olmak üzere diğer tüm sanat dallarından destek alması doğası gereğidir. “Perdede Notalar” kitabı üzerine yazarken müziği -muhakkak ki- bir basamak daha üste çıkaracağız. Ama yine de baştan tavrımı belirleyeyim: film, müziğini duymadığınız zaman başarılıdır.
Klasikçiler, Rock/Pop/Caz Temelli Besteciler, Elektronik Temelli Besteciler ve Deneyselciler bölümleriyle “26 Makalede Yönetmen – Müzisyen Birliktelikleri” alt başlıklı “Perdede Notalar”, Hikmet Temel Akarsu ile Emre Karacaooğlu ve Yavuz Angınbaş’ın sanatla ilgilenen herkesin okuması gereken başvuru -aslına bakarsanız başucu- kitabı. Çalışma, önemini (hatta gerekliliğini de) Hürriyet Gösteri Dergisi ile Açık Radyo’da yayınlanmasıyla, daha baştan kabul ettiriyor. Sadece sinemayla ilgilenenlerin değil, sıkı sinema izleyicilerinin de okuması gerekli, bana sorarsanız.
Zorlu ve bir o kadar da emek yoğun…
Emre Karacaoğlu ile Hikmet Temel Akarsu başlatmış, Yavuz Angınbaş ile takım tamamlanmış ve ilgilisinin bile üzerinde kalem oynatmaktan çekineceği, eleştiriye açık ve bir o kadar da değerli bir çalışma çıkmış ortaya. İlk bakışta, kolay, filmi izleyip üzerine yazmışlar denilebilecek, ama her cümlede bir kez daha kendini bulan araştırmanın sonucu, bir bilgi birikimini, altyapıyı gösteren yazılar bunlar. Sinemacılar kadar müzisyenlerin de okuması gerek ve tabii, edebiyatçıların da… Çünkü edebiyatın da ihtiyacı var (Tam söylemek istediğim buydu yukarıda, filmde var olanı duy/ur/mayan, edebiyatta da olmayanı duy/ur/an) müziğe.
Görsel ve işitsel hikâye anlatıcıları
Klasikçiler Fellini ile başlıyor. “Renkli, eksantrik karakterleri ve onların başlarına gelen çoğu ironik, garip olayla dalga geçmektense, onları anlamaya ve anlamlandırmaya yemin etmiş bir görsel hikâye anlatıcısının bu yolda yanına bir işitsel hikâye anlatıcısını alması sinema sanatı için çok anlamlıdır” cümlesi, yazarların sadece müzik değil sinemayla da yoğun ve sıkı bağı olduğunun göstergesi. Kitaptaki 26 makalenin her biri bir yönetmen müzisyen ilişkisini ele alıyor. Her ne kadar müzisyene ağırlık verse de yönetmenin (iyi bir tanımlamayla işitsel ve görsel hikâye anlatıcılarının) sinemasını da değerlendiriyor. Bir küçük ipucu da vermeliyim. Kitapta yer alan makalelerin Açık Radyo’da yayınlarının podcast’i, karekod ile tanımlanmış. Dolayısıyla katılan konukların da görüş ve düşüncelerini duyma olanağı buluyor okur.
Kuramını yazmak…
Belirleyici yönetmenlerden biri (bana göre ilkidir de) Ayzenştayn, sinema kuramı da yazan/oluşturan bir sinemacıdır ve adım adım kurar filmini… Senaryosunu yazarken müziğini de montajını da planlar. Bilinen bir anekdottur; filmi nasıl montajlayacağını baştan hazırlamış, hatta müzikte kreşendo istediği yeri bile saptamıştır (şimdi kitabını bulamadığım ve hangi derste gördüğümüzü de anımsayamadığım için belgeleyemem). Buradaki makalede de filmini müziğe göre yeniden montajladığı belirtiliyor.
David Lynch ile Angelo Badalementi birlikteliğinde ikisinin daha ilk adımda piyano başında birbirlerini sürüklediği yazılı… “Bak, burada biraz yavaş, şurada hızlı veya ritmik…” gibi yönlendirmeler, filmi de yeniden izlerseniz ne denli önemli olduğunu ve filmi güçlendirdiğini (daha doğrusu, hikâyenin mesajını daha bir anlaşılır kıldığını) fark ediyoruz.
“Perdede Notalar”ı okurken bir yandan da filmleri bulup izlemek istedim, o nedenle de üzerine yazmam gecikti.
Sinemacı geçmişi olan biri olarak çok yararlandığım, bu kitabı hazırlayan arkadaşlara teşekkür ediyorum. Genç sinemacı arkadaşların edinmesi, filmlerle birlikte yönetmen ve bestecileri irdelemesi gerektiğine inanıyorum.
Perdede Notalar
Hikmet Temel Akarsu, Emre Karacaoğlu, Yavuz Angınbaş
Verita yayınları
Mayıs 2021, 221 s
