Panama Belgeleri: Banka batıran Garipoğlu’nun 4 off-shore şirketi var

Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var.

Cumhuriyet'ten Pelin Ünker Panama Belgeleri'ndeki Türkleri yayınlamaya devam ediyor. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı.

Olsten, Mossfon müşterisi

Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre ise Olsten Marketing avukatlık şirketi Mossack Fonseca’nın (MossFon) müşterisi çıktı.

Hayyam Garipoğlu, Ekim 1995’te 103.4 milyon dolara satın aldığı Sümerbank’ı, 22 Aralık 1999’da Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) kararıyla Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) devrederek kaybetmişti. Bankanın devri sırasında TMSF’nin açıkladığı raporlarda bankanın 248 trilyon liralık boşaltma operasyonuna uğradığı yer aldı. Sümerbank davası ilerledikçe Garipoğlu’nun, bankasını 36 aile şirketi aracılığıyla boşalttığı ortaya çıktı. Garipoğlu Şirketler Grubu’ndaki bu 36 şirketin, Sümerbank’tan tam 8.5 trilyon liralık kredi kullandığı ve bunları ödememek için hileli işlem gerçekleştirdiği belirlendi. Sümerbank ile ilgili bu iddialar, İstanbul 1’inci Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılan ‘2000/417 Esas No’lu dava dosyalarında yer aldı.

Erbek yine devrede

Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulduğu dönemde kendisinin olduğu ortaya çıkan Britanya Virjin Adaları merkezli ve 50 bin dolar sermayeli Olsten Marketing şirketini 22 Temmuz 1996’da Horizon Investments aracılığıyla kurmuş. Olsten Marketing kapatıldıktan sonra açılan yeni off-shore şirketlerinde ise imza yetkisi ABD’de dolandırıcılık suçlamasıyla 70 yıl hapsi istenen Şeref Doğan Erbek’e ait. İşadamı Mehmet Cengiz’in şirketlerinin de yetkilisi olan Erbek, ABD’de yakalanan İran asıllı işadamı Rıza Sarraf’ı tutuklatan Savcı Preet Bharara’nın başlattığı soruşturmaya göre ABD’ye giriş yapar yapmaz tutuklanacak.

Aidat ödemeyince kapatılmış

Sümerbank’ın TMSF’ye devredildikten sonra, Garipoğlu’nun aile şirketlerine kullandırılan ve geri ödenmeyen kredi alacakları tutarının 134.5 trilyon lira olduğu ortaya çıkmıştı. Garipoğlu’nun off-shore şirketi Olsten Marketing’in borcu da eski parayla 2 trilyon 300 milyar lira olarak hesaplanmıştı.

Panama belgelerine göre TMSF, Olsten Marketing şirketi kapatıldıktan sonra da Sümerbank ve Egebank üzerinden, kefil olan Trakya Sanayi AŞ adına şirkete borcunu ödemesi için defalarca ihtarname yollanmış. Belgelerde ayrıca şirketin 1998’e ait yıllık danışmanlık ücretini Mossack Fonseca’ya ödemediği için Nisan 1999’da kapatıldığı belirtiliyor. Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu’nun Mossack Fonseca danışmanlığında kurduğu diğer şirketler Unitrade International Ltd, Newcastle Holdings Limited ve Wamac Trading Corporation.

Birini kapattı, diğerini açtı

Garipoğlu’nun Olsten Marketing şirketini kapattığı 30 Nisan 1999 tarihinden hemen sonra, 2 Haziran 1999’da Unitrade International adlı bir şirket daha açması dikkat çekiyor. Unitrade International şirketi Niue merkezli. 2 Haziran 1999’da kurulan şirket 2 Şubat 2001’de kapatılmış. Şirketin imza yetkilileri ise 15 Haziran 1999 tarihinde Şeref Doğan Erbek, Hayyam Garipoğlu ve Ahmet Çalışkan olarak belirleniyor. Çalışkan ve Garipoğlu, 50 bin dolar sermayeli şirketin yüzde 50-50 ortağı konumunda. 26 Temmuz 1999’da imza yetkilisi EST SA çalışanı Stefano Scarpetta olarak değiştiriliyor. 16 Ağustos 1999’da şirket belgelerinde imza yetkilisi olarak görünen isimlerin yine değiştirilmesi isteniyor. Scarpetta yerine Erhan Cevani, Serdar Altunbay ve Ahmet Oğuz Tütüncü atanıyor. Ekim 1999’da şirket sertifikasında imzaları olan direktörler de değiştiriliyor. Şirket hakkında 4 Nisan 2000’de ise kapatma kararı alınıyor.

Globus’tan ortağı

Ahmet Çalışkan, Garipoğlu şirketlerinden Globus İç ve Dış Ticaret şirketinin ortağıydı. Serdar Altunbay ise aynı şirketin muhasebe müdürü olarak görev yapıyordu. Çalışkan, Sümerbank davasının sanıklarından biri olmuştu. Muhasebe Müdürü Altunbay’ın adı ise TMSF’nin 18 Temmuz 2009’da el koyduğu 70 şirket arasında, Garipoğlu’nun şoförünün adıyla aldığı şirketlerin ortaya çıkmasıyla duyulmuştu.

TMSF’nin el koyduğu şirketler arasında kendi adına kurulan “Sümer Uluslararası Elektronik İletişim Hizmetleri” ve “FDC Elektronik Yazılım Ticaret”i de gören Oktay Erdoğan, “Ben yıllarca bu iki şirketin benim olmadığını anlatmaya çalıştım. Mahkemeye başvurdum, ‘bu iki şirketin sahibi de Hayyam Garipoğlu’dur, ben sadece onun yanında, şoför olarak çalıştım’ dedim ama derdimi kimseye dinletemedim. ‘Bu şirketler senindir’ dediler” demişti.

Çalışanları üzerine şirket

Oktay Erdoğan, mahkemede, Eylül 1999’da kurulan iki şirketin aslında kendisinin olmadığını, Altunbay’ın yönlendirmesiyle işten atılmamak için şirketlerin yönetim kurulu başkanı olmayı kabul ettiğini söylemişti.

Sümerbank’la ilgili dava dosyasında da Garipoğlu’nun şirket çalışanlarını offshore şirketlerine ortak yaptığı ifadesi yer alıyordu. Panama belgeleri bunu teyit eder nitelikte. Şirket direktörleri ve imza yetkililerinin değiştirilmesi ise Garipoğlu’nun izini kaybettirmesini sağlıyor.

Üçüncü Garipoğlu şirketi Wamac Trading Corporation. 10 Ağustos 2001 tarihinde Britanya Virjin Adaları’nda kurulan şirketin ortakları arasında Hayyam Garipoğlu, eski eşi Emine Başer ve oğlu Fatih Garipoğlu yer alıyor. Bu şirket de 30 Nisan 2015’te kapatılmış görünüyor.

Garipoğlu’nun sahibi olduğu dördüncü şirket ise Newcastle Holdings Limited. 21 Ocak 2002’de kurulan Londra merkezli şirketin imza yetkilileri Wamac Trading’in de imza yetkilisi olan Kenan Özgür ve Garipoğlu’nun 2008 yılında Yayla Grubu’ndan satın alıp TMSF’ye bildirmediği için 2009’da el konulan Park Gıda ve Meşrubat şirketinin kâğıt üzerinde görünen sahibi Emre Göktekin.