Özel hastanelerde kalp ameliyatlarında tek kullanımlık aletlerin defalarca steril edilerek kullanıldığını belirten bir kalp cerrahı, bu durumun enfeksiyon olasılığını artırdığını ve yasak olduğu halde hastanelerin bu yola gittiğini kaydetti.
“Özel hastanelerde kalp ameliyatlarında tek kullanımlık aletleri tekrar tekrar steril edilerek hastaların hayatı riske atılıyor…”
Bu itiraf Türkiye’nin en ünlü kalp cerrahlarından biri tarafından dile getirildi…
Ahval’den Esra Tüzün’ün haberine göre; kendisi de hastane sahibiydi ve hastanelerin bu tip uygulamalara zorlandığını söyledi. 12 yıldır kalp ameliyatlarına SGK tarafından zam yapılmadığını dolayısıyla önce doktor ücretlerinden ardından da malzemeden tasarruf adına özel hastanelerin bu yolu seçtiğini anlattı.
Amerika’da 12 bin dolara faturalanan kalp ameliyatlarının İngiltere’de 45 -50 bin paund olmasına karşın Türkiye’de 2.500 dolar ücret verildiğini bu para ile maliyeti karşılamanın imkânsız olduğunu anlatan Profesör, “iyi kalp cerrahlarının çoğu estetik varise yöneldi artık kalp ameliyatı yapmak istemiyorlar aynı beyin cerrahlarının daha karlı olduğu için omurilik cerrahisine yönelmesi gibi. Burada hasta kaybediyor” diyor.
Tıp dünyasının kapalı kapılarının arkasında bulunan ameliyathanelerin iç dünyasını anlatan Profesör, “tek kullanımlık aletlerin yeniden steril edilmesi eksik iştir. Hasta için hayati riski vardır. Enfeksiyon olasılığını büyük oranda artırır. Yasak olduğu halde hastaneler bunu bir yol olarak kullanıyor. 12 yılda ücreti hiç artmayan kalp ameliyatları dışında ne var ki” diye dert yandı.
Devlet hastanelerinin bu maliyetleri çok daha sübvanse edebileceğini ancak özel hastanelerin tolere etmesinin mümkün görülmüyormuş.
Bu itiraflar Türkiye’de bir cerrahın boş sözleri değil. Tıp dünyasında da yakınanlar itham altında kaldığı için ismiyle gerçekleri anlatamıyor.
Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü’nün 2011’de yayınladığı genelgeyle hastanelere tek kullanımlık aletlerin sterilize edilse bile “kesinlikle kullanılmaması” uyarısı birçok kamu, özel ve üniversite hastanelerinde dikkate alınamıyor.
Araştırmacı Tıp Teknolojileri Üreticileri Derneği (ARTED) Başkanı Özgür Tomruk da bir süre önce bu konuda alarm vermişti. Tek kullanımlık cerrahi aletlerin kamu, üniversite ve özel hastanelerin birçoğunda tekrar tekrar kullanıldığını açıklamıştı.
Malzeme stoğunun az olması ve hastanelerin ekonomik zorluklar nedeniyle malzeme alımında sorun yaşamasının tekrar kullanımın nedenlerinden olduğunu belirten Tomruk, “Doktorlar ‘Evet yanlış ama ekonomik gerekçelerle bunu yapmalıyız’ diye düşünüyor.
Birden fazla hastada kullanımdan bulaşan enfeksiyon ya da gelişen komplikasyonların maliyetiyle ilgili tıp dünyasında ne yazık ki bir çalışma bulunmuyor. Ameliyatlar sırasında ya da sonra gelişen enfeksiyonların, ölümleri yeterince sorgulanamıyor.
Birden fazla kullanmak üzere üretilen aletlerin sterilize edilebildiğini belirten Tomruk, “Tek kullanımlık aletler sterilizasyon işleminden geçse bile önceki hastanın eti, kanı, dokusu içinde kalır” diyor.
Birden fazla kullanılan fonksiyon kaybına yol açtığını vurgulayan Tomruk, “Örneğin stapler dokuyu keserken aynı anda zımba atarak diken cerrahi bir alet. Böylece kanamayı önlüyor. Tek kullanımlık olan bu alet başka bir hastanın ameliyatında da kullanılınca akciğerinde kilitler. Açabilmek için 20 dakika çekiştirmiş cerrah arkadaşlarımız var. Bir başka hastanede ise stapler dikiş atamadığı için hasta kanamadan kaybedildi. Hasta kanı alınırken enjeksiyon önünde açılmazsa itiraz eder. Ama narkoz altındayken bu aletlerin tekrar kullanıldığını bilmiyor bile” diye durumu özetliyor.
Tomruk'a göre istisnalar olsa da gerek kamu gerek üniversite gerekse A grubunda yer alan, bazı özel hastaneler dahi bunu yapıyor ya da yapmak zorunda kalıyorlar.
Fıtık ameliyatlarında hastaya takılan yamayı ortadan ikiye bölüp, sterilizasyonunu bozduğu halde diğer yarısını başka hastaya kullanmaları, ameliyat sırasında kirlenen eldiveni değiştirme yasağı getiren hastaneler dahi bulunuyor.
SUT’un (Sağlık Uygulama Tebliği) 10 yıldır küçük ayarlamalar dışında değişmemesi en iyi hastanelerde tedavi olduğunu zanneden hastaların hayati tehlike ile karşılaşmasına neden oluyor.
Bu konuda konuşma cesareti gösteren Tomruk, “2007’de 500 lira verilen bir işlemeye bugün de aynı para veriliyor. Ama hastane için de bütün maliyetler artıyor. Sadece aletler bile alt alta yazılıp toplandığında (anestezi, doktor, oda ücreti hariç) SUT’un ödediği işlem paketinden daha fazla” diyor.
Kimi cerrah adını vererek kimi vermeden dert yanıyor, ama ameliyathanelerde alarm çalıyor.