Modern Kürtçe alfabenin öncülerinden, yazar, dilbilimci ve çevirmen Mehmet Emin Bozarslan, 45 yıldır sürgünde yaşadığı İsveç’in Uppsala kentinde yaşamını yitirdi. Akademisyen Hamit Bozarslan’ın da babası olan Bozarslan’ın vefatını ailesi adına Aycan Şermin Bozarslan duyurdu.
Bozarslan’ın vasiyeti üzerine defin töreni aile arasında gerçekleştirildi. Ailesi, taziyelerin 11 Şubat günü saat 13.00–16.00 arasında İsveç’in Uppsala kentindeki Stabby Prästgård (Stabby backe 1) adresinde kabul edileceğini bildirdi.
Kürtçe alfabe, sözlük çalışmaları ve çok sayıda çevirisiyle Kürt dilinin korunması ve geliştirilmesine önemli katkılarda bulunan Mehmet Emin Bozarslan, geride 50’den fazla eser bıraktı. Sürgün yıllarında da üretimini sürdüren Bozarslan, Kürt edebiyatının temel metinlerini modern harflere kazandırarak yok olmaktan kurtardı.
Mehmet Emin Bozarslan kimdir?
1934 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde doğan Mehmet Emin Bozarslan, geleneksel medrese eğitimiyle yetişti. Türkçeyi ve okuma-yazmayı kendi çabasıyla öğrenen Bozarslan, dışarıdan sınavlara girerek 1956 yılında müftü oldu. Ancak kaleme aldığı eleştirel eserler nedeniyle müftülük görevinden iki kez uzaklaştırıldı.
Bozarslan, 1968 yılında yayımladığı “Kürtçe Alfabe” (Alfabê) adlı çalışmasıyla modern Türkiye tarihinde bir ilke imza attı. Eser, yayımlandığı gün toplatıldı ve Bozarslan “bölücülük” suçlamasıyla tutuklandı.
12 Mart 1971 muhtırasının ardından yeniden tutuklanan Bozarslan, 1974 yılına kadar cezaevinde kaldı. 1979 yılında İsveç’e yerleşen Bozarslan, sürgünde kurduğu Deng Yayınevi aracılığıyla Kürt edebiyatının temel eserlerini Latin harflerine aktararak gelecek kuşaklara ulaştırdı.
Eserleri
Dilbilim ve Sözlük:
– Alfabê (1968): Türkiye’de Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe
– Kürtçe–Türkçe Sözlük (1978): Alanındaki en kapsamlı referans kaynaklardan biri
Siyasi ve Sosyolojik İncelemeler:
– Doğu’nun Sorunları (1966)
– İslamiyet Açısından Şeyhlik–Ağalık (1964)
– Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu (1967)
Klasik Eser Çevirileri ve Editörlük:
– Mem û Zîn: Ahmed-i Hani’nin eserinin Türkçe çevirisi (1968)
– Şerefname: Şeref Han’ın Kürt tarihini anlatan eserinin çevirisi
– Jîn Dergisi ve Kurdistan Gazetesi: Osmanlı döneminin ilk Kürtçe yayınlarının Latinize edilerek 5 cilt halinde yayımlanması
– Mervani Kürtleri Tarihi (İbnü’l-Ezrak’tan çeviri)
Çocuk Edebiyatı ve Kürt Folkloru:
– Meyro, Mîr Zoro, Gurê Bilûrvan (Kavalcı Kurt), Kêz Xatûn, Pepûk
– Melayê Meşhûr (Ünlü Hoca): Kürtçe fıkra derlemeleri
– Kemal Paşa Weledê Kê Ye? (Kemal Paşa Kimin Oğludur?): Siyasi hiciv ve meseller
Mehmet Emin Bozarslan, Kürt diline ve kültürüne adanmış ömrüyle, ardında kalıcı ve tarihsel bir miras bıraktı.