Emek Çalışmaları Topluluğu, 2017 yılının ilk 6 ayını kapsayan ‘İşçi Sınıfı Eylemleri Raporu’nda işçi eylemlerinin 2017’de arttığının altını çizdi.
Bir grup araştırmacı ve akademisyenin oluşturduğu Emek Çalışmaları Topluluğu (EÇT), 2017 yılının ilk 6 ayını kapsayan “İşçi Sınıfı Eylemleri Raporu”nu yayımladı. EÇT tarafından hazırlanan ilk rapor olan 2015 yılı raporunda Bursa merkezli metal fırtına eylemleri dikkat çekerken, 2016 yılı raporunda, 2016’da meydana gelen darbe girişimi ve OHAL’in ardından işçilerin eylemi yarı yarıya azaldığı ortaya konmuştu. 2017 yılının ilk 6 ayı verileri incelendiğinde ise eylemlerde geçtiğimiz yıla göre artış yaşandığı görülüyor. Eylemlerin artışında KHK ile işten atmaların etkili olduğu saptanırken, 1 Mayıs ve 1 Mayıs çağrılarının da eylemliliği artırdığı görülüyor.
Hak geliştirme eylemleri öne çıktı
“Özel kadrolu işçiler” 2017 yılının en çok hak geliştirmeye yönelik eylem yapan işçi grubu oldu. 75 eylemin 46’sı hak geliştirmeye yönelik oldu. Kamu taşeronu ve Belediye AŞ işçileri 7 hak geliştirme eylemi yaparken, kamu işçilerinin yaptığı 4 eylemin hiçbiri hak geliştirmeye yönelik yapılmadı. Memurlarda ise bu sayı 5’te, özel taşeronda 3’te kaldı.
2016’ya göre eylemler arttı
2015 ocak-mayıs döneminde ortalama 74 olan işyeri temelli eylem sayısı, 2015 haziran-2016 temmuz arası dönemde 41’e, temmuz sonrasında ise 36’ya düşmüştü. 2017’nin ilk 6 ayında işyeri temelli eylem sayısı ortalama 47’ye kadar çıktı. 2017 yılı ilk 6 ayı genel görünümü ise şöyle: İşyeri temelli eylem, 198 vaka (içinde tekil 437 eylem), dayanışma eylemi, 18 vaka (23 tekil eylem), genel eylem, 122 vaka (136 tekil eylem). 2017 yılı içinde en çok eylem ise mayıs ayında yapıldı. İşçi Sınıfının Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü 1 Mayıs, eylemlerin zirve yaptığı gün oldu.
İstihdam dağılımına göre eylemler
Eylem yapan işçilerin istihdam türlerine göre dağılımı ise şöyle: Özel kadrolu yüzde 38, memur yüzde 33, özel taşeronu yüzde 16, kamu taşeronu yüzde 8. Yapılan eylemlerin yüzde 37’sini sadece erkekler, yüzde 26’sını erkek ağırlıklı emekçiler oluşturdu. Eylemlerin yüzde 24’ünde ise kadın-erkek oranı eşit kaldı.
KHK ile işten atma, TİS ve sendikalaşma
Yapılan eylemlerin yüzde 23’ü “KHK ile işten atma, açığa alma ve sürgün” nedeniyle, yüzde 18’i işten atma nedeniyle gerçekleşti. Eylemlerin yüzde 18’i ise işteyken ücret gasbı sebebiyle oldu. Eylemlerin yüzde 15’i toplu iş sözleşmesi, yüzde 10’u sendikalaşma nedeniyle gerçekleşti.
Kurumsallık
Eylemlerin yüzde 34’ü herhangi bir kurumun çağrısıyla yapılmadı. Eylemlerin yüzde 36’sında bir işçi sendikası bulundu. Eylemlerin yüzde 34’ünde eylemi örgütleyen bir sendika yoktu.
Sendikalar
2017’nin ilk 6 ayında en çok eylem yapan 4 sendika ise şöyle oldu: KESK/Eğitim Sen, Türk-İş/Petrol-İş, KESK/SES, DİSK/Birleşik Metal-İş. Konfederasyon bazında KESK eylemlerin yüzde 45’nde yer alırken, Türk-İş eylemlerin yüzde 22’sine, DİSK yüzde 21’ine katıldı. Hak-İş eylemlerin yüzde 5’inde yer aldı. Türkiye Kamu-Sen ile Memur-Sen ise eylemlere yüzde 2 oranında katıldı.
Eylem türleri
Eylemler büyük oranda basın açıklaması-yürüyüş şeklinde gerçekleşti. Bakanlık, bir parti ya da belediyeye yönelik basın açıklamalarının oranı yüzde 64 oldu. Kamuoyuna yönelik basın açıklamalarının oranı yüzde 16, patron, iş ortağı ya da taşerona yönelik yürüyüş ya da basın açıklaması oranı ise yüzde 12 olarak saptandı.
Yüzde 9’u kıdem tazminatıyla ilgili
Eylemlerin yüzde 51’lik bölümü 1 Mayıs ve 1 Mayıs’a çağrı sebebiyle yapıldı. Dayanışma-destek eylemlerinin oranı yüzde 15, işçi sağlığı ve iş cinayetleri sebebiyle yapılan eylemlerin oranı ise yüzde 10 olarak kaydedildi. 2017 yılının işçiler açısından önemli gündemleri olan kıdem tazminatının fona devri, kiralık işçilik yasa tasarısı, taşeronlaşma, konularında eylem sayıları oldukça sınırlı kaldı. Eylemlerin yüzde 9’u kıdem tazminatının fona devrine karşı yapılırken, kiralık işçilik yasa tasarısına karşı yapılan eylemlerin oranı yüzde 1’de kaldı. Tasarı yasalaştı.
Basına yansıyan eylemler raporda yer aldı
Emek Çalışmaları Topluluğu, basına yansıyan işçi eylemlerini 3 ana başlık altında derledi:
İşyeri temelli eylemler: Bir işyerindeki sorunlara ya da taleplere ilişkin o işyerindeki emekçiler tarafından yapılan eylemler.
Dayanışma eylemleri: Bir işyerinde devam eden bir eylem ile dayanışma amacıyla başka bir işyerinde gerçekleştirilen eylemler.
Genel eylem: Belirli bir işyerini temel almayan, çoğunlukla siyasal irade ya da genel olarak kamuoyuna hitap eden işçi eylemleri.
Evrensel