İnfaz düzenlemesine ilişkin kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından cezaevinde tahliyeler başladı. Kadın ve LGBTİ+ örgütlerinden ise tahliye sürecine ilişkin öneriler geldi. Siyasi tutukluların kapsam dışı bırakıldığı düzenlemeyle 100 bine yakın mahpusun tahliyesinin önü açılmıştı.
“Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, Meclis Genel Kurulu’nda 51 ‘ret’ oyuna karşılık 279 ‘evet’ ile kabul edilmişti.
Teklifin kabul edilmesiyle birlikte, infaz yasası da dahil olmak üzere 11 kanunda değişiklik yapılmıştı.
AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından onaylanan ceza infaz yasası, bugün Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından cezaevlerinden tahliyeler başladı.
İstanbul, Ankara ve Adıyaman cezaevlerinden tahliye edilenler otobüslerle şehir merkezlerine götürüldü.
Adalet Bakanlığı tahliyelerin Cuma gününe kadar tamamlanmasının beklendiğini duyurdu.
Bakanlıktan yapılan açıklamada, tahliye sürecinde kolluk kuvvetlerinin, Corona virüsü tedbirleri kapsamında mahpus yakınlarının kalabalıklaşmasına izin vermeyeceği, basın mensuplarını da belli bir noktadan çekim yapmaları konusunda uyaracağı bildirildi.
Bazı suçlarda infaz indirimine ve denetimli serbestlik süresinin geçici olarak 3 yıla çıkarılmasına olanak veren yasayla birlikte yaklaşık 100 bin tutuklu ve hükümlünün tahliye olması bekleniyor.
Siyasi tutuklular kapsam dışı bırakıldı
Söz konusu teklif, Meclis’e sevk edildiği günden bu yana düşünce suçlularını bütünüyle kapsam dışında bırakması, siyasi tutukluları kapsamaması, kişiye karşı işlenen suçlarla ilgili af niteliğinde düzenlemeler içerdiği için eleştiriliyordu.
Muhalefet partileri ile hak savunucuları ve hukukçular düzenlemenin “eşit” olmamasını gerekçe göstererek itirazda bulunmuştu.
Kadın ve LGBTİ+ örgütlerinden sürece dair öneriler
Diğer yandan Kadınlarla Dayanışma Vakfı, İnsan Hakları Derneği, Lambda İstanbul LGBTİ Dayanışma Derneği, Genç LGBTİ+ Derneği ve LİSTAG Derneği ise yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte tahliye sürecine ilişkin şu önerilerde bulundu:
■ Bilgi ve haber alma hakkı kısıtlı olan mahpuslar, ivedilikle virüs salgını ve tahliye sonrasında kendilerini korumak için uygulayacakları yöntemlerle ilgili bilgilendirilmelidir. Sağlık kontrolleri tamamlanan mahpuslara tıbbi maske, dezenfektan vb. içeren hijyen kiti ücretsiz sağlanmalıdır.
■ Çoğunlukla yakınları tarafından reddedilme, yargılanma ya da dışlanma yaşayan kadın ve LGBTİ+ mahpusların tahliye sonrası gidecekleri “güvenli bir evi” olmayabilir. Güvenli bir evi olmayan kişilerin barınma ihtiyaçları pandemi sürecinin gerektirdiği tedbirler ile karşılanmalıdır.
■ İkamet adresi bulunduğu hapishaneden uzak olan kişilerin tahliye sonrası adreslerine güvenli bir biçimde ulaşmaları için ücretsiz ulaşım desteği sağlanmalıdır.
■ Yeni tahliye olan bir kişinin bugünkü koşullarda istihdama erişimi zaten çok zor iken, pandemi nedeniyle katlanan işsizlik ve ekonomik alt-üst oluş koşullarında geçimlerini sağlayabilecekleri istihdama erişimlerinin imkansız olduğu açıktır. Yeni tahliye olmuş mahpuslara acil sosyo-ekonomik destek sunulmalıdır. Aksi halde yaşam haklarının korunması ceza infaz kurumları dışında da mümkün olmayacaktır.
■ Hamile ve çocuk bakım yükü olan kişiler için takviye gıda desteği sunulmalıdır.
■ Tahliye olan kişiler Genel Sağlık Sigortası kapsamına alınarak; doğum kontrol hapları ve ertesi gün hapları ücretsiz şekilde dağıtılmalı; hapishanede cinsiyet uyum sürecindeki kişilerin hormona ücretsiz erişimleri sağlanmalıdır.
■ Kapatılmanın psikolojik etkilerinin tahliye sonrasında da devam edecek olmasının yanı sıra, pandemi koşullarının kişileri yeni bir izolasyona mecbur bırakacağı unutulmamalıdır. Bu noktada hapishanelerin psikososyal servisleri, tahliye olan kişileri ücretsiz psikolojik destek hizmetine yönlendirmede sorumludur. Denetimli serbestlik sürecindeki kişiler için psikososyal servisler online danışmanlık hatları kurmalıdır. Bu süreçteki düzenli imza zorunluluğu yerine alternatifler düşünülmelidir.
■ Tahliye olmuş kişilerin ilgili desteklere erişimini izleyebilmek için bu alanda çalışan kurumların sosyal medya uygulamaları ve websiteleri gibi bilgi verme portalları üzerinde ilgili paylaşımlar güncel tutulmalıdır.
■ Kabul edilen infaz düzenlemesiyle gerçekleşen tahliye uygulamalarının dışında kalan mahpusların yaşam haklarının korunması için pandemi sürecinin gerektirdiği tüm sağlık tedbirleri uygulamak kamu mekanizmalarının yükümlülüğüdür.