UNESCO Dünya Mirası Kalıcı Listesi’ne dahil edilen Göbeklitepe’de yeni tapınak ve dikili taşlar tespit edildi. Göbeklitepe’de 55 yıldır süren kazıların, 150 yıl daha süreceği belirtildi.
Bu ayın başında UNESCO Dünya Mirası Kalıcı Listesi’ne kaydedilen Urfa’da yer alan Göbeklitepe’de 15 mega anıtsal tapınak ile 200’den fazla dikili taşın daha olduğu tespit edildi.
Harran Üniversitesi Arkeoloji Bölümü ve Şanlıurfa Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu Başkanı Prof. Dr. Mehmet Önal, AA muhabirine yaptığı açıklamada Göbeklitepe’deki kazıların yaklaşık 150 yıl sürmesinin öngörüldüğünü belirtti.
Önal, şöyle konuştu:
“Göbeklitepe’de yaklaşık çeyrek asırdır arkeolojik kazı çalışmaları devam etmektedir. Kazı alanının büyüklüğünü göz önüne aldığımızda en az 150 yıl daha burada kazı çalışmaları devam edecektir. Şu an ziyaretçilerin gezip gördüğü alan estetik ve güzel bir çatıyla kaplandı. Halen 4 dairevi anıtsal mega tapınağın bulunduğu gezi alanı ziyaretçiler tarafından gezilebiliyor. Şimdi gezilen alanın hemen kuzeyinde, 4-5 yıldır arkeolojik çalışmaların yapıldığı yeni anıt tapınaklarının izine rastlandığı bir kazı alanı daha var. Kazı çalışmaları yapıldıkça Göbeklitepe’nin bilinmeyen özellikleri ön plana çıkacaktır.”
Prof. Dr. Mehmet Önal, kazı alanında rastlanan yeni bulgulara ilişkin ise şunları söyledi:
“Yapılan jeofizik çalışmalarında en az 15 tane daha anıtsal tapınak ve 200’den fazla dikili taşın höyük içindeki toprağın altında olduğu tespit edildi. Arkeolojik kazılar önümüzdeki yıllarda da devam ettikçe yeni yapılarla karşılaşacağız. Göbeklitepe’de törensel yapılar meydana çıktı. Tapınağı inşa edenlerin yaşadığı mekanlara ve onlara ait yaşantıların bulgularına henüz ulaşılamadı. Kazılar devam ettikçe bunlara ulaşılması için de ihtimal var.”
Göbeklitepe hakkında
Kazı çalışmalarının başlatıldığı 1995 yılından itibaren uygarlığın kökeni hakkındaki görüşleri değiştiren Göbeklitepe, belki de tüm insanlığın tarihini baştan yazabilecek bir öneme sahip. Hayvan figürleriyle yontulmuş taşları ve T biçimli sütunlarıyla 12 bin yıllık dairesel yapılar, tarım devriminden ve hatta çanak çömlek yapımının icadından bile daha eski.
Uzmanlar daha önce, avcı-toplayıcıların yerleşik düzene geçip tarım yapması sonucu anıtsal alanların yapıldığını düşünüyorlardı. Fakat tarıma geçilmeden önce avcı toplayıcı insanlar tarafından inşa edilen Göbeklitepe, tüm bu düşünce sistemini altüst etti.
Göbeklitepe’deki T biçimli dikilitaşların en büyüğünün ağırlığı 16 tonu aşıyor. Bu taşları yontmak ve yakındaki taş ocağından taşımak, çok sayıda insan ve hepsini doyuracak miktarda yiyecek gerektiren zorlu bir organizasyon gerektiriyor.
Burada şimdiye kadar yapılan kazılarda bu insanların yerleşik bir hayat sürdüğüne dair bir kanıt bulunamadı. Bu yüzden Göbeklitepe’nin dönemsel bir toplanma ve şölen yeri olduğu düşünülüyor.