Anayasa Mahkemesi (AYM), Olağanüstü Hal (OHAL) kapsamında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile yasalaşan üç düzenlemenin iptaline karar verdi.
OHAL kapsamında düzenlenen bazı KHK’lerin kabulüne ilişkin Kanun, 1 Şubat 2018’de Meclis’te kabul edildi. CHP, yasadaki bazı düzenlemelerin iptali için AYM’ye başvurdu. Yüksek Mahkeme de üç düzenlemenin iptaline karar verdi.
Cumhuriyet’ten Alican Uludağ’ın haberine göre AYM’nin iptal ettiği düzenlemeler şöyle:
- ‘Kayyum atanan belediyelerde aksayan belediye hizmetlerinin başka bir belediye tarafından yapılabilmesi’,
- “Büyükşehir belediyelerinin toplu taşıma hizmetlerindeki grevlerin Bakanlar Kurulu kararıyla 60 gün süreyle ertelenebilmesi’,
- ‘Haklarında terör iltisaklı istihbarat raporu verilenlerin kamu ihalelerinden yasaklanması.’
Grev engellenemez
Kararda, bankacılık hizmetleri ile şehir içi toplu taşıma hizmetlerinin, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından kabul edilen toplum için yaşamsal nitelik taşıyan temel kamu hizmetlerinden olmadığı, grevin belli bir seviyede ekonomik ve finansal istikrarı etkilemesinin her zaman mümkün olduğu kaydedildi. Buna karşın başlanmış bir grevin ertelenmesinin, grev hakkının yaşama geçirilmesine engel oluşturacağı ifade edilen kararda, “Demokratik bir toplumda temel hizmet sayılamayacak bir sektörde iktisadi kaygılarla anayasanın tanıdığı grev hakkının sınırlanması kabul edilemez. Bu sınırlama demokratik toplum düzeninin gerekleriyle bağdaşmamaktadır” denildi.
Yargı denetleyebilmeli
Mahkeme, 7071 sayılı Kanun ile getirilen ve haklarında terör iltisaklı istihbarat raporu bulunanların kamu ihalelerinden yasaklanmasına ilişkin düzenlemenin de iptaline karar verdi. Emniyet ve MİT’in hazırladığı raporların ceza soruşturmasına esas alınabilecek nitelikte bilgi ve belgelere dayanma zorunluluğu olmadığı anlatılan kararda, “Güvenlik kurumlarınca yapılacak değerlendirmenin otomatik sonuç doğurması ile idarelere ve idari işlemi denetleyecek mahkemelere gerçek ve tüzel kişilerin terör örgütleriyle iltisakı yahut irtibatı bulunup bulunmadığı hususunda değerlendirme yapma yetkisinin verilmemesi, söz konusu bildirimlerin doğruluğunu denetleme ve gerçek duruma göre idari işlem tesis etme imkânını önemli ölçüde sınırlamaktadır” değerlendirmesi yapıldı. Kararda, bunun “çalışma ve sözleşme hürriyetine yönelik orantısız bir sınırlama getirdiği” savunuldu.
Objektif bir olgu değil
Mahkeme, kayyum atanan belediyelerde, aksayan belediye hizmetinin başka bir belediye tarafından yerine getirilebileceğine ilişkin düzenlemeyi ise şu gerekçeyle iptal etti:
“Afet, kitlesel göç ve teröre maruz kalma gibi durumlardan farklı olarak Kanun’un 45. maddesinin ikinci fıkrası gereğince belediye başkanı veya başkan vekili görevlendirilmesinin belediye hizmetinin aksamasına neden olacak ve yardım talebi konusunda acil bir karar verilmesini gerektirecek objektif bir olgu olarak kabulü mümkün görünmemektedir. Dolayısıyla bu durumda belediyenin karar organının kararına gerek duyulmaksızın yardım talebinin karara bağlanması mahalli idarelerin özerkliğine ve yerinden yönetim ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.”