Afganistan’da Taliban yönetiminin kadınlara ve kız çocuklarına yönelik sistematik hak ihlalleri derinleşerek sürüyor. Taliban lideri Molla Haybatullah Akhundzada’nın imzasıyla yayımlanan “Taliban Mahkemeleri Ceza Tüzüğü” ile kız çocuklarının ilkokul sonrası eğitimini tamamen ve kalıcı biçimde yasaklayan kararlar, kadın örgütleri tarafından sert bir dille eleştirildi. Yapılan açıklamalarda, söz konusu düzenlemelerin kadınları yasal zeminde dışlayan, ayrımcılığı kurumsallaştıran ve insan onurunu hedef alan uygulamalar olduğu vurgulandı.
Taliban tarafından yargı kurumları ve illere gönderilen yeni ceza tüzüğünün ayrıntılarının kamuoyuna yansımasının ardından, çok sayıda insan hakları savunucusu ve kadın örgütü düzenlemeye tepki gösterdi. Afgan Kadın Hareketi, yayımladığı açıklamada söz konusu belgeyi “gayrimeşru, dayatılmış, ayrımcı ve insan haklarına aykırı” olarak nitelendirdi. Açıklamada, tüzüğün İslam adaletinin temel ilkeleriyle, insan onuruyla, uluslararası insan hakları yükümlülükleriyle ve adil yargılanma standartlarıyla ciddi biçimde çeliştiği ifade edildi.
Hareket üyeleri, Taliban’ın ceza kanununun özellikle kadınlar ve kız çocukları açısından sistematik ayrımcılığı yasal bir zemine oturttuğuna dikkat çekerek, ayrımcı hükümlerin derhal yürürlükten kaldırılmasını ve adalet ile eşitlik temelinde bağımsız, tarafsız bir inceleme yapılmasını talep etti. Ayrıca uluslararası topluma ve insan hakları kurumlarına, Afganistan’da kadınların insan onurunu ve temel haklarını savunma konusunda sessiz kalmamaları çağrısı yapıldı.
Öte yandan Taliban, kız çocuklarının ilkokul sonrası eğitime erişimini tamamen yasaklayan uygulamaları kalıcı hâle getirdiğini de duyurdu. UNESCO verilerine göre Taliban’ın iktidara gelmesinin ardından getirilen yasaklar nedeniyle 2,2 milyon kız çocuğu eğitim hakkından mahrum bırakıldı. Son alınan kararla bu durumun süresiz şekilde devam edeceği ilan edildi.
Kadınların maruz bırakıldığı hak ihlallerinin yalnızca eğitimle sınırlı olmadığına dikkat çekiliyor. Taliban yönetimi; kadınların çalışmasını, mesleki eğitim almasını, erkek refakatçi olmadan seyahat etmesini, kamusal alana çıkmasını, spor salonlarına ve güzellik merkezlerine gitmesini yasaklarken, giyim ve davranışlara yönelik ağır kısıtlamalar da uyguluyor.
Eşitlik İçin Kadın Platformu tarafından yapılan açıklamada ise, Afganistan’da kadınlara ve kız çocuklarına yönelik bu uygulamaların meşru görülmediği ve tanınmadığı vurgulandı. Platform, Taliban’ın kadınlara karşı yürüttüğü politikaların “insanlığa karşı suçlar” kapsamında değerlendirilmesi ve “gender apartheid” olarak tanınması gerektiğini belirtti.
Açıklamada ayrıca uluslararası topluma, Taliban ile yürütülen her türlü “normalleşme” politikasına son verme çağrısı yapılarak, bu rejimi doğrudan ya da dolaylı biçimde meşrulaştıran tüm diplomatik ve siyasi tutumların terk edilmesi istendi. Kadın örgütleri, eşitlik ve laikliğin demokratik toplum düzeninin temeli olduğunu, bu ilkelerden verilen her tavizin önce kadınları, ardından tüm toplumu hedef aldığını bir kez daha hatırlattı.