İran’a saldırı olasılığıyla birlikte ABD’nin Ortadoğu’daki ve özellikle Körfez’deki askeri üsleri de gündeme gelmeye devam ediyor. ABD bölgede uzun süredir geniş bir askeri üs ağına sahip.
BBC Monitoring haber izleme servisi bu konunun özellikle Arap medyasında son dönemde sık sık tartışıldığını aktarıyor.
10’dan fazla ülkedeki en az 19 yerde hem kalıcı hem de geçici olmak üzere 40 bin ila 50 bin ABD birliğinin konuşlu olduğu tahmin ediliyor.
Bunların sekizi sabit üs ve 11’i Amerikan güçlerinin erişimine açık askeri bölge.
Ocak ayı ortalarında ABD’nin İran ile yükselen gerilimin ardından bölgedeki bazı kilit üslerden personelini çektiği bildirildi.
ABD diğer yandan İran çevresinde askeri birliklerini konuşlandırmaya devam etti.
28 Ocak’ta USS Abraham Lincoln uçak gemisinin ABD Merkez Komutanlığı’nın sorumluluk alanına, yani İran sularına yakın bir bölgeye gitmesi, bölgede daha geniş çaplı bir çatışmanın şekillendiği hissini daha da güçlendirdi.
Son haftalarda ise iki ülke arasında bölge ülkelerinin arabuluculuğunda yoğun bir diplomasi trafiğinin yürütüldüğü bildiriliyor.
Ancak İran-ABD geriliminin diplomasi yoluyla azaltılıp azaltılamayacağı veya devam eden askeri yığılmanın kaçınılmaz olarak başka bir saldırıya yol açıp açmayacağı belirsizliğini koruyor.
İranlı liderler ve askeri komutanlar, herhangi bir ABD saldırısının “kararlı bir karşılık” ve potansiyel olarak topyekün bir savaşa yol açacağı konusunda defalarca uyarıda bulundular.
Suudi Arabistan haber ajansı Al Arabiya, 1 Şubat’ta bölgedeki ABD askeri konuşlanmalarının haritasının “caydırıcılık ve tırmanma hesaplamalarında belirleyici bir faktör” olarak yeniden ortaya çıktığını bildirdi.
ABD’nin Körfez’deki üsleri ve birlikleri
Katar, Ortadoğu’daki en büyük ABD askeri üssü El Udeyd Hava Üssü’ne ev sahipliği yapıyor.
ABD Dış İlişkiler Konseyi’ne göre, 1996 yılında kurulan üs yaklaşık 10 bin Amerikan personelini barındırıyor.
Burası ABD Merkez Komutanlığı’nın (Centcom) ileri karargahı olarak hizmet veriyor.
Ocak ayında, ABD ve İngiltere’nin El Udeyd de dahil olmak üzere bölgedeki önemli askeri üslerdeki personel sayısını azalttığı bildirildi ancak kaç kişinin ayrılacağı net değildi.
Kuveyt‘te ABD’nin dört askeri üssü bulunuyor. Bunlar, ABD Merkez Ordusu’nun ileri karargahı olarak hizmet veren Arifjan Kampı; Irak sınırına yakın Ali El-Salem Hava Üssü; Irak ve Suriye’ye konuşlandırılan ABD ordusu birlikleri için bir hazırlık noktası olarak hizmet veren Buehring Kampı ve Doha Kampı.
Al Arabiya yayınına göre, Bahreyn‘deki Amerikan askeri üsleri arasında “İran kıyılarına coğrafi yakınlığı nedeniyle en hassas askeri üs” de yer alıyor.
Buradaki ana üs, eski İngiliz HMS Juffair deniz üssünde bulunan Deniz Destek Faaliyetleri (NSA).
Bu tesis, sorumluluk alanı Körfez, Kızıldeniz, Arap Denizi ve Hint Okyanusu’nun bazı bölgelerini kapsayan ABD Donanması’nın Beşinci Filosu’nun karargahı olarak hizmet veriyor.
Katar merkezli yayın El Cezire’ye göre, üste yaklaşık 9 bin ABD askeri personeli ve sivil çalışanı bulunuyor.
Bahreyn ayrıca Muharrak Havaalanı ve İsa Hava Üssü’ne de ev sahipliği yapıyor.
Suudi Arabistan, ABD Ordusu hava savunma varlıklarını destekleyen Eskan Köyü Hava Kuvvetleri Üssü ve Prens Sultan Hava Üssü de dahil olmak üzere iki ABD askeri üssüne ev sahipliği yapıyor.
Ülkede yaklaşık 2.300 ABD askeri bulunuyor.
Birleşik Arap Emirlikleri, esas olarak keşif ve istihbarata odaklanan stratejik Ez Zafra Hava Üssü’ne ev sahipliği yapıyor.
Diğer kritik tesisler arasında Fujairah Deniz Üssü ve ABD Donanması’nın Ortadoğu’daki en büyük limanı olan ve resmi bir askeri üs olmamasına rağmen düzenli olarak ABD uçak gemilerine ve diğer gemilere ev sahipliği yapan Dubai’nin Cebel Ali Limanı bulunuyor.
Umman‘da ise üç ABD askeri üssü var: Masirah Adası Hava Üssü, RAFO Thumrait Hava Üssü ve Duqm Limanı.
Diğer ülkelerdeki ABD askeri varlıkları
ABD, Irak‘taki sınırlı ancak stratejik askeri varlığını sürdürüyor.
Ülkenin yarı özerk Kürdistan Bölgesi, başkenti Erbil’de bulunan Harir Hava Üssü’ne ev sahipliği yapıyor.
Bu üs, coğrafi olarak İran’ın nükleer tesislerine yakın. ABD birlikleri ayrıca uzun süre Anbar vilayetinin batısındaki Ayn el Asad Hava Üssü’nde de varlık göstermişti; ancak Ocak ayında üsten çekilme kararı alındı.
Her iki üs de geçmişte, özellikle İran yanlısı Şii milisler tarafından defalarca saldırıya uğradı.
Ürdün‘de, ABD Hava Kuvvetleri Merkez Komutanlığı’nın 332. Hava Seferi Kanadı’na ev sahipliği yapan Azrak’taki Muvaffak Salti Hava Üssü bulunuyor.
Amerikan kaynaklara göre bu üs, Levant genelinde görevler yürütüyor.
Suriye‘de, uluslararası koalisyonun IŞİD’e karşı operasyonlarını destekleyen Tanf askeri üssü de dahil olmak üzere çeşitli ABD askeri üsleri ve lokasyonları bulunuyor.
İran’da devlete ait Al-Alam TV, Suriye’de 20’den fazla ABD askeri üssü olduğunu aktarıyor.
Türkiye ise Adana’daki İncirlik Hava Üssü de dahil olmak üzere iki ABD askeri üssüne ev sahipliği yapıyor.
Bu üs, Türkiye ve ABD tarafından ortaklaşa işletiliyor ve ABD nükleer savaş başlıklarına ev sahipliği yapıyor.
Ayrıca, Suriye ve Irak’ta IŞİD’le savaşan uluslararası koalisyonu desteklemek için kullanılıyor. Buna ek olarak Türkiye’de konuşlanmış 1.465 ABD askeri personeline de ev sahipliği yapıyor.
Lübnan’da resmi bir ABD askeri üssü olmamasına rağmen, bölgede yayın yapan, Şii yanlısı Al-Khanadeq internet sitesi 22 Ocak’ta “Hamat üssünün, ABD’nin İran’a yönelik bir saldırısına hazırlanmak için bir platforma dönüşüp dönüşmediğini” sorgulayan bir haber yayınladı.
ABD’nin Ortadoğu’daki ilk asker konuşlandırması, Lübnan Krizi sırasında savaş birliklerinin Beyrut’a gönderildiği Temmuz 1958’de gerçekleşti.
İngilizce yayın yapan El Cezire kanalına göre, ABD’nin burada en fazla askeri birliğe sahip olduğu noktada, Lübnan’da yaklaşık 15.000 deniz piyadesi ve askeri bulunuyordu.
Bunlara ek olarak Cibuti, Afrika Boynuzu’ndaki ABD birlikleri için önemli bir üs.
El Cezire internet sitesine göre, ABD’nin Mısır da dahil olmak üzere bazı ülkelerde sınırlı askeri varlığı bulunuyor. Ne İsrail ne de ABD, İsrail’de ABD askeri üslerinin varlığını kabul etmiyor.
Bununla birlikte, ABD, İsrail’de silah ve askeri teçhizat barındıran bir acil durum deposuna sahip olduğunu söylüyor.