Close Menu
Siyasi HaberSiyasi Haber

    Subscribe to Updates

    Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.

    What's Hot

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    19 Kasım 2026

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    18 Kasım 2026

    Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

    18 Kasım 2026
    Facebook X (Twitter) Instagram
    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    • Güncel
      • Ekonomi
      • Politika
      • Dış Haberler
        • Dünya
      • Emek
      • Kadın
      • LGBTİ+
      • Gençlik
      • Ekoloji ve Kent
      • Haklar ve özgürlükler
        • Halklar ve İnançlar
        • Göçmen
        • Çocuk
        • Engelli Hakları
      • Yaşam
        • Eğitim
        • Sağlık
        • Kültür Sanat
        • Bilim Teknoloji
    • Yazılar

      Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

      18 Kasım 2026

      Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

      18 Kasım 2026

      Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

      16 Kasım 2026

      1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

      10 Kasım 2026

      Mekke Anlaşması ve Orta Doğu’nun koridor savaşları

      6 Kasım 2026
    • Seçtiklerimiz

      “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

      19 Kasım 2026

      Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

      18 Kasım 2026

      İki kez öldürülen işçiler

      17 Kasım 2026

      COP31 ve yeşil planlamanın ekonomi politiği

      15 Kasım 2026

      COP31’in gizlediği

      14 Kasım 2026
    • Röportaj/Söyleşiler

      Tuncay Yılmaz: Avrupa’da enternasyonalist bir ortak direniş hattı kurmak istiyoruz

      29 Ekim 2026

      DEM Partili Özgül Saki: “Hiçbir toplumsal kesim güvende değil”

      22 Eylül 2026

      NAZA’nın yönetmenleri: Gazze’de yaşananlara dair hâlâ büyük bir inkâr söz konusu

      14 Eylül 2026

      Tülay Hatimoğulları: Garanti aramanın yolu süreci dönülmez hâle getirmek

      17 Ağustos 2026

      Dr. Toros Korkmaz: “Çerçeve yasa çözüm için hukuksal zemin oluşturabilir”

      6 Ağustos 2026
    • Dosyalar
      • “Süreç” ve Sol
      • 30 Mart Kızıldere Direnişi
      • 8 Mart Dünya Kadınlar Günü 2022
      • AKP-MHP iktidar blokunun Kürt politikası
      • Cumhurbaşkanlığı Seçimleri
      • Ekim Devrimi 103 yaşında!
      • Endüstri 4.0 üzerine yazılar
      • HDK-HDP Tartışmaları
      • Kaypakkaya’nın tarihsel mirası
      • Ölümünün 69. yılında Josef Stalin
      • Mustafa Kahya’nın anısına
    • Çeviriler
    • Arşiv
    Siyasi HaberSiyasi Haber
    Anasayfa » Şüphe et!

    Şüphe et!

    Siyasi Haber14 Eylül 2015
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn WhatsApp Reddit Tumblr Email
    Share
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    Türkiye’de Marksist ve Sosyalist hareketleri araştıran tarihçiler, 1908 yılı öncesine dair Osmanlı’da Sosyalist harekete ve sosyalist örgütlere, partilere dair anlatacak pek fazla bir şey bulamazlar. Osmanlı’da Sosyalist hareketin gelişimi ve başlangıç tarihi, yaygın anlatımıyla meşrutiyet sonrası başlatılır ve göze ilk çarpan da Hüseyin Hilmi olur. Hâlbuki bu topraklardaki İlk sosyalist H. Hilmi, ilk örgüt de Osmanlı Sosyalist Fırkası değildir. Göze çarpmasının temel nedeni, açık ki Türk kökenli oluşudur. Bir başka neden de zorunlu göç ve soykırım nedeniyle bu topraklarda sosyalizm mücadelesini başlatmış olanların büyük bir bölümünün artık aramızda olmuyor olması da olabilir ki, bu unutmanın adı başka türlü konmalıdır!

    Yüz binlerce Ermeni’nin ve Rum’un bu topraklarda yaşadığı, mecliste temsilcilerinin olduğu, Osmanlı Ordusunda görev yaptığı, Balkan savaşında “vatan savunması için binlercesinin siperlere” girdiği, bir andan ve süreçten bahsederken onları, sosyalist partilerini ve örgütlerini yok saymak ve unutmak anlaşılır gibi değildir. Bu topraklarda sosyalizm fikrini canları pahasına savunan ve yaşatanlardan bahsetmeyerek ya da araştırmaların dipnotlarında geçiştirerek tarih anlatımının, en hafif deyimiyle “yok saymak” olacağı çok açıktır. Ne yazık ki yakın zamana kadar olan tam da budur.

    Çünkü sözü edilen tarihlerde ağırlıkla İstanbul’da olmak üzere on binlerce Ermeni ve Rum hala bu topraklardaydı. Ayrıca anayasa meselesinin doğrudan sosyalizmle bir bağını kuramasak bile, 1860 “Ermeni Anayasası” Ermeni halkının demokrasi mücadelesinin boyutunu sergilemesi açısından ve sonrasında Mithat Paşa Anayasasının ortaya çıkması bakımından da önemi araştırılmalıdır.

    Unutmaya ve yok saymaya başlanınca da nerede durulacağı belli olmuyor! Ermeni, Rum ve Bulgar devrimciler görmezden gelinip, H. Hilmi hatırlanırken; sosyalist hareketin tarihi incelenirken bu kez de aynı şey H. Hilmi’nin başına geliyor ve tarih Mustafa Suphilerden başlatılıyor. Görmezden gelinen bu tarihle yüzleşildiği ölçüde sosyalist hareketin tarihini yeniden ele almak ve değerlendirmek de kaçınılmaz olacaktır.

    Hâlbuki Sosyal Demokrat Hınçak Partisi, 1887 yılında Cenevre’de Marksist temelde kurulmuştu. 1900’lü yılların başından itibaren İstanbul’da yoksul taşralılar, reji işçileri ve hizmetçiler içinde sosyalizm propagandası yapıyor ve taban buluyordu. Hınçaklar birçok grev örgütlenmesinde yer almışlar, 1 Mayıs gösterilerinin organize edilmesinde sorumluluk üstlenmişlerdi. Partinin İstanbul’daki yayın organının ismi, Nor Aşkharh (Yeni Dünya) idi. Bu yayınlarda sosyalizme ve örgütlenmeye dair polemik yazılarına yer veriyorlardı. Programları, üyesi oldukları II. Enternasyonal partilerinin programlarından asla geri değildi. Kendi dönemlerinin komünist önderleri ile ilişkiliydiler. Lenin dâhil Rus devrimci önderleriyle sürekli irtibat halindeydiler. Milliyetçi değillerdi; farklı uluslardan sosyalistlerle birlikte olmak için çaba içinde oluyor, bunu kendi aralarında tartışma konusu yapıyorlardı.

    Taşnaktsutyun, Hınçaklardan 3 yıl sonra 1890’da Tiflis’te kuruldu. Taşnaklar da Kendilerini sosyalist bir parti olarak tanımladılar. Onlar da II. Enternasyonal üyesidir. Savundukları fikirler çağdaşları sosyalist partilerin fikirlerine yakındı. Azadamard ve Haraç (İleri) isimli yayın organlarında çok sayıda işçi sorunlarına değinen makale yayımladılar.

    Ermeni devrimci partilerinin, Ermenilerin boyunduruktan kurtulabilmesi ve özgürleşebilmesi için mücadele etmeleri en tabii haklarıydı. Bir ulus olmaktan kaynaklanan hakları vardı ve Osmanlı despotizmi altında inim inim inletiliyorlardı. Ulusların kendi kaderlerini tayin hakkının devrimcilikle çelişmesi şöyle dursun, aksine demokrat olmanın en önemli kriteri olduğu kabul edilirse, Ermeni partilerinin bu mücadelesini “milliyetçilik” olarak tanımlamak, onların bu topraklardaki sosyalizm mücadelesine katkılarını yok saymak için bir bahane yaratmak anlamına geldiğini söyleyebiliriz. Sonuçta Taşnaklar da sosyalizmi hedeflemiş, bu fikrin yaygınlaşması için mücadele etmiş bu toprakların insanlarıydılar. Tıpkı Hınçaklar gibi, tıpkı Ergatis dergisini Galata semtinde yayımlayan Rum devrimciler gibi, Bulgar ve Yahudi devrimciler gibi. Soykırımın 100. yılına yaklaşırken, sahip olduğumuz tarih bilgisini sorgulamaya ve bildiklerimizden şüphe duymaya başlamak, tarihsel gerçeklerle yüzleşmenin kapısını aralayacaktır.

    Share. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Telegram Email

    İlgili İçerikler

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    18 Kasım 2026

    Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

    18 Kasım 2026

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    16 Kasım 2026
    Destek Ol
    Yazılar
    Mehmet Özgen

    Cacus’un büyük soygunu ve toplumsal felç

    Arjin Uslu

    Kardeşim, biz İsviçre’de yaşıyoruz

    Erkan Kurukavak

    Yılmaz Özdil Türkiyeli mi? Yoksa!

    Toros Korkmaz

    1942-1943 Varlık Vergisi Kanunu ve gayrimüslimlere yönelik ekonomik tasfiye

    Bağlantıda Kalın
    • Facebook
    • Twitter
    Seçtiklerimiz
    Ertuğrul Kürkçü

    “Fon krizi” son kriz olabilir mi?

    Volkan Yaraşır

    Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

    Aziz Çelik

    İki kez öldürülen işçiler

    Ümit Akçay

    COP31 ve yeşil planlamanın ekonomi politiği

    Güncel Kalın

    E Bültene üye olun gündemden ilk siz haberdar olun.

    Siyasi Haber, “tarafsız” değil “nesnel” olmayı esas alır. Siyasi Haber, işçi ve emekçiler, kadınlar, LGBTİ+’lar, gençler, doğa ve yaşam savunucuları, ezilen etnik ve inançsal topluluklardan yanadır.

    Devletten ve sermayeden bağımsızdır.

    Facebook X (Twitter) Instagram YouTube Bluesky
    EMEK

    MESEM öğrencisi Muhammed Salih Gövdetaşan’ın ölümüne ilişkin kararı istinaf bozdu

    17 Kasım 2026

    Maden ve taş ocaklarında Türkiye’nin ölüm oranı OECD ortalamasının üç katı

    16 Kasım 2026

    Aliağa’nın ‘Çukur’unda ikinci Habaş alarmı!

    14 Kasım 2026
    KADIN

    Arjantin’de kadın hakları örgütlerinin 10 aylık raporu: En az 243 kadın öldürüldü

    16 Kasım 2026

    Feminist ağlardan COP31’de ortak çağrı: “Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı sahaya insin”

    16 Kasım 2026

    Urfa’da 2 kadın katledildi

    5 Kasım 2026
    © 2026 Siyasi Haber. Designed by Fikir Meclisi.

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.