2020 yılında Türkiye ekonomisinin daha iyi olacağını söyleyen katılımcıların sayısı yüzde 10’da kalırken artık yemeğin yanında içecek tüketmeyen, ekonomi 2020’de daha kötü olacak diyen, indirim marketlerinden alışveriş yapan ve borçlu bir tüketici grubu var.
Uluslararası pazar araştırma ve danışmanlık şirketi İpsos, “2020’ye başlarken Türkiye” başlıklı bir rapor yayımladı. Halkın tüketim alışkanlıklarının 2 yıl gibi kısa bir sürede nasıl değiştiğini gözler önüne seren rapor, yaşanan ekonomik darboğazın Türkiye halkı üzerindeki etkilerini ortaya koydu. Anketlerden çıkan sonuca göre 2020’de Türkiye ekonomisinin daha iyi olacağını söyleyen katılımcıların sayısı yüzde 10’da kaldı. Araştırmadan çıkartılabilecek sonuçlarda ise artık yemeğin yanında içecek tüketmeyen, ekonomi 2020’de daha kötü olacak diyen, indirim marketlerinden alışveriş yapan ve borçlu bir tüketici grubu var.
BirGün'den Ozan Gündoğdu'nun haberine göre, İpsos'un araştırmasında öne çıkanlar şöyle:
“Sizce Türkiye’nin en önemli sorunu nedir” sorusuna 2017’nin Aralık ayında yurttaşların sadece yüzde 21’i ekonomi cevabını verirken bu oran 2018 Aralık ayında yüzde 51’e yükseldi. Bu yükselmede döviz kurundaki sert yükselişin ve enflasyonun payı bulunuyor.
2019 Aralık ayına gelindiğinde yurttaşların yüzde 58’ine göre Türkiye’nin en önemli sorunu ekonomi. Terör ise yüzde 18 ile ekonomiyi ikinci sırada takip ediyor.
Ayrıca İpsos’un çalışmasına göre 2018’in Aralık ayında "kendi yaşam standardımdan memnun değilim" veya "hiç memnun değilim" diyenler yüzde 47’yi oluşturuyordu. Memnuniyetsizlik oranı 2019 Aralık’ta yüzde 55’e yükseldi.
İpsos anketinde, “Alınan borçların tümünü göz önünde bulundurursanız şu anda hanenizin herhangi bir borcu var mı” sorusuna yurttaşların yüzde 50’si “evet var” cevabını verdi. Üstelik borçluluk geçen yıla göre artıyor. 2018 Aralık ayında çalışanların yüzde 40’ı borçluyken, 2019 Aralık ayında bu oran yüzde 48’e çıktı. Çalışmayanların daha yüksek oranda borçlu olması ise dikkat çekiyor. Çalışmayanların yüzde 56’sı borçlu olduğu ifade ediyor.
Sepet sayısı ilk kez azalmaya başladı
İpsos raporundaki en dikkat çekici kısım ise halkın enflasyona karşı verdiği mücadele. 2018 yılının sonbaharıyla başlayan çift haneli enflasyona karşı tüketim harcamaları artmak zorunda kalsa da sepet sayısında yılın ilk yarısında bir düşüş yaşanmadı. Ancak son aylarda artık temel ihtiyaçların bulunduğu sepet sayısı dahi azalmaya başladı. Sepette geçen yıla göre azalan ürünlerin başında “alkollü içkiler” geliyor. Bu durum 2019’da içkilere gelen zamlar ve ev yapımı içki tüketiminin artmasıyla açıklanabilse de alkolsüz içecekler de artık daha az tüketilmeye başladı.
Dondurma, kolonya, parfüm gibi ürünler lüks görülüyor
Alım gücünün düşmesiyle beraber zorunlu ihtiyaçların hanenin bütçesi içindeki payı artıyor. Öte yandan yemeğin yanında tüketilen içecekler gibi zorunlu olmayan harcamalardan mümkün mertebe tasarruf edilmeye başlanıyor.
Ekonomik bunalımla beraber harcamalar bakliyat, yumurta, makarna, salça gibi ürünlerde yoğunlaşırken, harcama sepetinden kısılabilen meyve suyu, dondurma, kolonya, parfüm gibi ürünler çıkarılıyor.
Öte yandan zincir marketler içinde rekabete ucuz fiyatlarla dâhil olan indirim marketlerine ilgi artıyor. Üst gelir grubuna hedef alan Migros, Carrefour gibi marketlerin pazar payı değişmezken BİM, A101 ve Şok gibi indirim marketlerinin pazar payı giderek artıyor. Her köşe başına açılan indirim marketlerine karşılık mahalle bakkalları ise direnemiyor.