Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Afrika kıtasında temiz yemek pişirme teknolojilerine erişim üzerine kapsamlı bir rapor yayımladı.“Universal Access to Clean Cooking in Africa” başlıklı çalışmada, 2030 yılına kadar bir milyardan fazla Afrikalının kirli ve ölümcül yakıt kullanımından kurtarılması gerektiği vurgulandı.
970 milyon kişi hâlâ ilkel yöntemlere mahkûm
Rapora göre, Afrika’da 970 milyon insan hâlâ odun, kömür ve hayvan gübresi gibi ilkel yakıtlarla yemek pişiriyor. Bu yakıtların neden olduğu zehirli dumanlar, her yıl 500 binden fazla erken ölüme yol açıyor.
Ev içi hava kirliliğine en çok kadınlar ve çocuklar maruz kalıyor. Raporda, bu durumun yalnızca sağlık değil, toplumsal cinsiyet eşitsizliği açısından da ciddi sonuçlar doğurduğu vurgulandı.
“Yılda 8 milyar dolar yeterli”
IEA’nın çözüm önerilerine göre, 2030 hedefi için gereken yatırım yılda sadece 8 milyar dolar.
Bu miktar, Afrika’nın toplam enerji harcamalarının yalnızca yüzde 3’üne, küresel temiz enerji bütçesinin ise binde 4’üne denk geliyor.
Raporda, mevcut teknolojilerin —LPG, elektrikli ocaklar, biyogaz sistemleri ve iyileştirilmiş pişirme ocaklarının hızla yaygınlaştırılması gerektiği belirtildi.
Ülke bazlı hedefler
Rapor, bazı ülkeler için erişim hedeflerini de ortaya koydu:
• Nijerya: 200 milyon kişinin yaşadığı ülkede yüzde 100 temiz pişirme erişimi hedefleniyor.
• Etiyopya: 120 milyonluk nüfusun yüzde 95’ine ulaşılması planlanıyor.
• Demokratik Kongo Cumhuriyeti: 100 milyon kişilik nüfusun yüzde 90’ına erişim hedefi belirlendi.
“Afrika’nın enerji geleceği karanlığa gömülmesin”
2030’a beş yıl kala kritik bir eşiğe gelindiği belirtilen raporda, şu uyarı yer aldı:
“Bugün harekete geçilmezse Afrika’nın temiz enerji geleceği karanlığa gömülecek.”