Dış Haberler, (SH)
Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) bölgeden çekilmesiyle birlikte Deyrizor’da kontrol Şam yönetiminin eline geçti. Ancak kentte petrol kuyularının denetimi ve ekonomik politikalar üzerinden başlayan gerilim, aşiretler ile Şam yönetimine bağlı gruplar arasında çatışmalara dönüştü. Cifra bölgesinde çatışmalar sürerken, halk da protesto eylemleri düzenliyor.
Deyrizor’un Cifra bölgesinde Şam yönetimine bağlı grupların kontrolü devralmasının ardından aşiretlerle yaşanan gerilim sıcak çatışmalara dönüştü. Petrol yataklarının yönetimi ve gelir paylaşımı konusundaki anlaşmazlıklar, sahadaki tansiyonu yükseltti. Bölge halkı ise petrol kaynaklarına ve denetim politikalarına karşı sokak eylemleri düzenliyor.
Son dönemde artan ekonomik baskılar, kentte ticari hayatı durma noktasına getirdi. Mezopotamya Ajansı’nın (MA) aktardığına göre küçük esnaftan belediye birimlerine kadar birçok alana yayılan yüksek vergiler, halk tarafından bilinçli bir “iradesizleştirme politikası” olarak değerlendiriliyor. Yerel kaynaklar, bu uygulamaların yasal dayanağının bulunmadığını ve sistemin bir “haraç mekanizması” gibi işlediğini belirtiyor. Dükkanlarını kapatan esnaf, yaşananları “ekonomik şiddet” olarak tanımlayarak kitlesel protestolara hazırlanıyor.
Gerilimi artıran bir diğer gelişme ise güvenlik zafiyeti ve suç örgütlerine tanınan imtiyazlar oldu. Aralarında uyuşturucu ticaretiyle anılan isimlerin de bulunduğu bazı kişilerin serbest bırakılması kamuoyunda tepkiyle karşılandı. Özellikle Mudavel el-Aziz’in salıverilmesi, halk tarafından “adaletin suç ortaklığına dönüşmesi” şeklinde yorumlandı.
Kentin ileri gelenlerinin Deyrizor Valisi ile yaptığı görüşmeden sızan bilgiler ise yönetim kademesinde de görüş ayrılıkları yaşandığını ortaya koydu. İddiaya göre vali, krizin sorumluluğu konusunda İçişleri Bakanlığı’nı işaret etti ve merkezi politikaların halkta rahatsızlık yarattığını dile getirdi. Bu durum, yerel yönetim ile merkez arasındaki gerilimin de derinleştiği şeklinde değerlendiriliyor.
Mahallelerde yükselen protesto çağrılarında üç temel talep öne çıkıyor: Adaletsiz vergi ve harç uygulamalarının son bulması, yolsuzluk mekanizmalarının tasfiye edilmesi ve suç örgütlerine yönelik cezasızlık uygulamalarının kaldırılarak hukukun işletilmesi.
Uzmanlara göre Deyrizor’daki gerilimin arkasında üç temel dinamik bulunuyor. İlk olarak, Suriye’nin en zengin petrol yataklarının (El-Ömer ve El-Tanis gibi) bu bölgede yer alması, kaynakların kontrolünü stratejik hale getiriyor. İkinci olarak, bölge güçlü aşiret yapılarıyla (Akidat ve Bekkara gibi) şekilleniyor ve bu yapılar ekonomik ya da güvenlik temelli tehdit algısında hızla mobilize olabiliyor. Üçüncü olarak ise Deyrizor’un sınır aşan kaçakçılık ve uyuşturucu rotaları üzerindeki konumu, suç şebekeleriyle ilgili tartışmaları daha da hassas hale getiriyor.
Cifra’da süren çatışmalar ve kent genelindeki protesto hazırlıkları, Deyrizor’da tansiyonun kısa vadede düşmeyeceğine işaret ediyor. Kentteki mevcut sessizlik ise birçok gözlemciye göre daha büyük bir krizin habercisi niteliğinde.